گونه‌شناسی تضادهای عقیدتی و کلامی نوسلفیان و جریان سلفیه سنتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و فقه دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

چکیده

سلفیه مکتبی مبتنی بر تلقی خاص در حوزه مبانی و روش‌ها، به‌ویژه مباحث اعتقادی و کلامی، است که ابن‌تیمیه حرانی آن را پایه‌گذاری کرد. در عصر حاضر با ظهور جریان نوسلفیه، برخی از باورهای قطعی سلفیان سنتی با چالش‌هایی عمیق مواجه شده است. نوسلفیان در مواجهه با اندیشه‌های کلامی و اعتقادی سلفیه سنتی و نیز بنا بر مقتضات دوران معاصر، راهبردهای مختلفی را در پیش گرفته‌اند. برخی از این راهبردها عبارتند از تأویل صفات خبریه در حوزه توحید صفاتی  از سوی سید قطب)؛ بی‌ثمر خواندن تعمق سلفیه سنتی در مسئله صفات؛ عنایت نداشتن بزرگان نوسلفیه، مانند محمد قطب و العوده، به طرح توحید صفاتی؛ رد تقسیم ثلاثی توحید که عموماً سلفیه سنتی بر آن اعتقاد دارند؛ تبیین و تفسیر جدید از توحید ربوبی و الوهی؛ قائم مقام قرار دادن فعل جوارحی به جای اعتقاد و استحلال قلبی از سوی نوسلفیانی چون سید قطب و مسعری؛ گسترش رویکرد تکفیری در تفسیر و تبیین برخی مفاهیم دینی، مانند تعریف ایمان و کفر و برخی مسائل مربوط به توحید، حاکمیت و تشریع؛ طرح مسئله جواز خروج بر حاکم یا مشروعیت‌بخشی به تظاهرات مسالمت‌آمیز از سوی برخی مانند العوده و القرنی؛ اعتقاد به فتح باب اجتهاد و اختلاف درباره حجیت خبر واحد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

گونه شناسی تضادهای کلامی نو سلفیان و جریان سلفیه سنتی .

نویسندگان [English]

  • hamid imandar 1
  • mohamad molavy 2
1 استادیار گروه علوم قرآن و فقه دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
چکیده [English]

نوسلفیان در جهت تحمیل افکار کلامی و عقیدتی خود و هماوردی با سلفیه سنتی بنا بر مقتضیات عصری راهبردهای مختلفی را به مرحله اجراء گذاشته اند.این امر در حوزه توحید صفاتی با تاویل صفات خبریه از سوی سید قطب،تصریح مسعری در بی ثمر خواندن تعمق سلفیه سنتی در مساله صفات و عنایت نداشتن محمد قطب و العوده به طرح توحید صفاتی به سان منهج سلفیه سنتی نمود یافته است.نو سلفیانی چون سید قطب و مسعری با رد تقسیم ثلاثی توحید و مفهوم شناسی سلفیه از مباحث توحید ربوبی و الوهی با جریان سلف گرای سنتی مخالفت ورزیده اند.به علاوه باید گفت تلقی نوسلفیه از مساله توحید حاکمیت و تشریع بر خلاف رویکرد قاطبه سلفیه سنتی صبغه تکفیری به خود گرفته است؛این امر معلول قائم مقام قرار دادن فعل جوارحی برای اعتقاد و استحلال قلبی از سوی نوسلفیانی چون سید قطب و مسعری می باشد.لیکن در این میان نوسلفیانی چون العوده و القرنی بنا به تنگناهای حکومتی با طرح مساله جواز خروج بر حاکم و یا مشروعیت بخشی به تظاهرات مسالمت آمیز به جای طرح رویکرد صریح تکفیرگرایانه در راستای اصلاح حکام و تطبیق توحید حاکمیت در میدان عمل همت گماشته اند.

کلیدواژه‌ها [English]

  • نوسلفیه"
  • "سلفیه سنتی"
  • "کلام"
  • "عقائد"
  • "تضاد"
  • "