بررسی خوانش تحلیلی ـ انتقادی عالم مثال شیخ اشراق از دیدگاه ملاصدرا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی دانشگاه قم، قم، ایران.

2 استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

چکیده

استناد به استدلالاتی چون «امتناع انطباع کبیر در صغیر» و «صور موجود در خواب» از جمله دلایل اساسی شیخ اشراق در قائل شدن به عالم مثال است. وی به جهت نقش واسطی عالم مثال میان عالم ماده و عقول بسیاری از حقایق هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی، همچون بهشت و جهنم صوری، شیاطین و اجنه صوری، نغمه‌های خوش و رایحه‌های دل‌انگیز از احوالات سالکان، صور ملائکه، منشأ کرامات و معجزات، صور خواب و رؤیا، و وحی و الهام را با این عالم مرتبط دانسته است. صدرالمتألهین ضمن قبول اصل وجود عالم مُثُل معلّقه، با ارائه ایراداتی چون تفکیک نکردن خیال متصل از خیال منفصل، جوهر مثالی‌ نبودن صور مرآتی و وابستگی صور ادراکات حسی به خیال متصل، از یک سو به تبیین و روشن‌سازی هرچه بیشتر این دیدگاه همت گماشته و از سوی دیگر، به دنبال آن بوده که با رفع نواقص، این نظریه را توسعه مفهومی و کاربردی ببخشد. جستار پیش رو در پی آن است که با نگرشی تحلیلی ـ انتقادی، پس از بررسی ادله شیخ اشراق و بیان ایرادات صدرالمتألهین در این باب، وجوه اشتراک و افتراق این دو حکیم را در این موضوع مشخص سازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Critical Examination of Shaikh Ishraq's The Idea world, from the perspective of Sadr al-Mutawlīn

نویسندگان [English]

  • Vajihe Adeli 1
  • mehrdad amiri 2
1 دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی دانشگاه قم، قم، ایران.
2 استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
چکیده [English]

The Idea world can have a mediating role between The matter world and The wisdom world. Sheikh Eshragh contemplated that many Ontological and epistemological facts connect with the World. Facts like: Heaven and Hell formal, demons and Goblins formal, Pleasant scents and pleasing melodies in situations Mystics, angels' forms, miracles and greatness origin, dream forms, revelation and inspiration. “Unable to get a great place in a small” and “Referring to the Forms Dreams” are among the most important Reasons of Sheikh Eshragh to prove the World. The most important Objections of Mulla Sadra to the Sheikh Eshragh views including that Sheikh Eshragh no attention to the connected phantom world and he thought that sensory perception attached to the imagination connected is seeing of forms Idea in the separated Idea world and he thought that Material identification mirror forms is Idea essence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Separated Idea
  • Idea essence
  • Phantom
  • Sheikh Eshragh
  • Mulla Sadra