دانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317Essential Unitary Monotheism in Ibn al-ʿArabī’s View: An Analysis in terms of Hadiths transmitted from the Infalliblesتوحید ذاتی احدی از دیدگاه ابنعربی و تحلیل آن در سنجه روایات معصومین (ع)93419272110.22034/jid.2024.273830.2160FAمرضیهصادقی رشتیدکترای تخصصی، دانشیار دانشگاه قم، قم، ایرانمهدیه ساداتمستقیمیدکترای تخصصی، دانشیار دانشگاه قم، قم، ایرانوحیدهاکرمیدانشجوی دکتری کلام اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایرانJournal Article20210324Essential monotheism, also known as the unity of the divine essence (<em>al-tawḥīd al-dhātī</em>), stands as a pivotal tenet within monotheistic discourse. Crafting its formulation is a profound challenge for both mysticism and theology alike. Even subtle alterations in its interpretation and articulation possess the potential to veer away from the pristine monotheism upheld by the Ahl al-Bayt or the Prophet’s Household.
Unitary (<em>aḥadī</em>) monotheism and singular (<em>fardānī</em>) monotheism represent two versions of Ibn al-ʿArabī’s conception of monotheism, each depicted uniquely and substantiated through specific proofs. Employing a descriptive-analytic and deductive approach, this article delves into the core of essential unitary (<em>aḥadī</em>) monotheism, offering a distinct reinterpretation of Ibn al-ʿArabī’s perspective separate from singular monotheism. Furthermore, we assess his viewpoint in light of hadiths, conducting analyses of both the terminology and underlying significance of essential unitary monotheism to ascertain its alignment with the teachings of hadithsتوحید ذاتی از مهمترین مسائل توحیدی است که کموکیف تقریر آن دارای اهمیت و از چالشهای مباحث عرفانی و کلامی است؛ به گونهای که اندکتغییری در چشمانداز فهم و تقریر آن، به ایجاد زاویه و خروج از توحید ناب اهل بیت (ع) منجر خواهد شد.
توحید ذاتی احدی و فردانی دو گونه از برجستهترین تقریرهای ابنعربی است که در قالب ویژگیهای خاصی به تصویر کشیده و با برهانهایی به اثبات رسانیده است. این مقاله با روشی توصیفی ـ تحلیلی و استنباطی کوشیده است با تأکید بر توحید ذاتی احدی، ضمن بهتصویرکشیدن دیدگاه ابنعربی در اینباره در قالب صورتبندی جدیدی، تفاوت آن را با توحید فردانی بیان میکند. همچنین آن را در سنجه روایات میگذارد و با ارائه تحلیلهایی هم تعبیر لفظی توحید ذاتی احدی و هم حقیقت معنایی آن را از دیدگاه ابنعربی در این سنجه مورد بذل تأملاتی پژوهشی قرار داده است و نقطه عطفی را در زمینه همسویی و ناهمسویی این دیدگاه با روایات بیان میکند.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192721_807291471064ebbbf6ce5f9383c2ce08.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317The Examination of the Sunni Perspective on the Occultation of the Imam of the Time from the Viewpoint of Shia Imamismبررسی دیدگاه اهل سنت نسبت به غیبت امام زمان در نگاه شیعه امامیه356419272210.22034/jid.2024.183136.1819FAسید جعفرصادقی فدکیاستادیار گروه دایرة المعارف،پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایرانابوطالبمحمودزادهدانشجوی دکتری مذاهب فقهی،دانشگاه ادیان و مذاهب،قم، ایرانحسینرجبیاستادیار گروه مذاهب فقهی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20190427A jurisprudential issue addressed by both Shiite and Sunni scholars is whether it is permissible or not to backbite against one’s denominational opponent behind their back. This article adopts the descriptive-analytic method to study the Sunni perspective on the permissibility or impermissibility of backbiting against Shia individuals. Those who permit such backbiting believe that Shias are considered disbelievers due to their denial of the caliphate of the first three caliphs and their cursing and excommunication of the Prophet’s companions. Therefore, since it is permissible to backbite against disbelievers, it is permissible to backbite against Shia individuals. In contrast, those who reject the permissibility of such backbiting rely on the following assumptions: Shias are considered Muslims, those who curse the Prophet’s companions do not necessarily qualify as disbelievers, a general ruling does not necessarily apply to each and every individual, we lack knowledge of the inner states of each individual, it is permissible to perform prayers behind a Shiite imam of congregational prayers, it is impermissible to curse a fellow Muslim, and it is necessary to adhere to moral principles.یکی از مسائل فقهی مورد ابتلا میان فریقین، غیبت مخالف است. در این مقاله کوشیده شده است با روش توصیفی - تحلیلی دیدگاه اهل سنت در برابر غیبت شیعه بررسی شود. تجویزکنندگان غیبت شیعیان معتقدند آنان به دلیل انکار خلافت خلفای سهگانه، قائلشدن به کفر و سب صحابه، کافر هستند و همانگونه که در استثناهای غیبت، غیبت کافر جایز است، غیبت شیعه نیز جایز خواهد بود. در مقابل مخالفان جواز غیبت شیعه معتقدند با تکیه به دلایلی از جمله مسلمانبودن شیعیان، عدم تکفیر ساب صحابه، سرایتنکردن حکم کلی به تکتک افراد، علمنداشتن به حال همۀ افراد، جواز اقتدا به شیعه، جایزنبودن لعن مسلمان و رعایت مسائل اخلاقی، نمیتوان به جواز غیبت شیعه حکم دادhttps://mazaheb.urd.ac.ir/article_192722_4c7206740e901f9419153e6283f77433.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317Eternal Dwellers of the Hell according to Ashʿaritesخالدین در جهنم از دیدگاه اشاعره658219272310.22034/jid.2024.160219.1716FAزهراابن علیدانشجوی دکتری مذاهب کلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانمهدیفرمانیاندانشیار گروه مذاهب کلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20181124A pivotal issue in Islam and Islamic theology revolves around the concept of eternal punishment in Hell. This belief constitutes a cornerstone of Muslim eschatology concerning the afterlife. The Quran unequivocally states that the punishment of disbelievers in Hell is eternal. The term “khulūd” denotes perpetual existence in a particular state, which can be interpreted as an everlasting abode either in Heaven or Hell. Employing a comprehensive library and analytic methodology, this research endeavors to explore the individuals identified by Ashʿarite theologians as destined for eternal damnation in Hell. Beginning with an examination of Quranic verses, recognized as a shared source among all Muslims, we subsequently delve into the perspectives of notable Ashʿarite figures and theologians regarding this matter. Ultimately, our analysis indicates that according to Ashʿarite doctrine, disbelievers are condemned to eternal residence in Hell. Conversely, sinful believers may endure a period of punishment in Hell before ultimately attaining salvation through the intercession of the Prophet.از جمله مباحث اساسی دین اسلام و متکلمان اسلامی، خلود در جهنم است. اعتقاد به این امر در زمره عقاید اخروی مسلمانان است و قرآن بر جاودانهبودن عذاب کفار دلالت تام و صریح دارد. خلود به معنای باقیماندن در حالتی است؛ همچنین میتوان واژه خلود را به معنای بقای همیشگی چه در بهشت یا جهنم دانست. این پژوهش با روش کتابخانهای و تحلیلی به دنبال بررسی خالدین در جهنم از دیدگاه اشاعره است؛ بنابراین ابتدا ضمن توجه به آیات الهی در جایگاه منبع مشترک مسلمانان، دیدگاه بزرگان و متکلمان اشاعره را در اینباره بیان میدارد؛ سپس این نتیجه میرسد که از دید ایشان کافران مستحق خلود و استمرار ابدی در جهنم هستند و مؤمن گنهکار نیز بعد از گذراندن یک دوره عذاب با شفاعت پیامبر نجات مییابد.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192723_012dca005cff366f8d6c8d8b1a8c0bb2.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240220The Analysis of Ayatollah Ma'refat's Perspective on Legislative Amendments Based on the Verse of "Najwa"بررسی دیدگاه آیتالله معرفت در نسخ تشریعی بر اساس آیه نجوا8311219272410.22034/jid.2024.285006.2202FAالهههادیان رسنانیاستادیار گروه قرآن، دانشگاه قرآن و حدیث، تهران، ایران0000-0002-5393-3002Journal Article20210626The issue of abrogation has long been a contentious topic in Quranic exegesis and studies. Early scholars, particularly in hadith literature, broadly defined abrogation as any alteration in a prior ruling. However, contemporary discourse has seen a shift in the understanding of this concept, which paved the way for the rise of skepticisms regarding the Quran. Ayatollah Marefat, in his work <em>al-Tamhīd</em>, initially affirmed the abrogation of twenty Quranic verses, a stance exploited to challenge the Quran. Yet, toward the end of his life, he reconsidered his position, proposing the notion of conditional or preparatory abrogation and ultimately rejecting the idea of legislative abrogation altogether. He even contested the notion of abrogation in the al-Najwā Verse. Marefat's perspective aligns with Sayyid Qutb's interpretation, which views the verse as imparting a pedagogical message to society, unrelated to jurisprudential rulings and thus not constituting legislative abrogation. This article delves into Marefat's and Qutb's perspectives, elucidating Marefat's final stance on abrogation based on Qutb's theory of pedagogical messaging in Quranic verses.مسئله نسخ همواره از مسائل کهن و بحثبرانگیز تفسیر و علوم قرآن بوده است. در اصطلاح قدما و بهویژه در روایات در تعریفی عام، این اصطلاح بر هرگونه تغییر در حکم سابق اطلاق میشد؛ اما در اصطلاح متأخران، این مفهوم با دچارشدن به تحوّل از مفهومی برخوردار شد که به نظر میرسد زمینه طرح شبهههایی دربارۀ قرآن را بیشتر فراهم کرد. بر همین اساس آیتالله معرفت، با هشدار دربارۀ نوع طرح این مسئله که همواره دستاویزی برای حمله به قرآن بوده است، در کتاب التمهید نسخ بیست آیه را تایید کرد؛ اما پس از تجدیدنظر و طرح نظریه نسخ مشروط و تمهیدی، در سالهای پایانی حیات خویش به طور کلی منکر وقوع نسخ تشریعی در قرآن کریم شد؛ حتی وقوع نسخ در آیه «نجوا» را انکار کرد. این نظریه و نوع تبیین ایشان از آیه، برگرفته از نگاه سید قطب است که صحنه آیه را تصویرپردازی قرآن برای انتقال یک پیام تربیتی به جامعه هدف میداند و معتقد است پیام آیه، ارتباطی به بحث احکام ندارد تا رفع حکم سابق به وسیله تشریع لاحق دانسته شود و مصداق نسخ تشریعی باشد. در این نوشتار به تبیین این نوع نگاه در بیان آیتالله معرفت و سید قطب میپردازیم و دیدگاه نهایی ایشان بر اساس نظریه تصویرآفرینیِ تربیتی سید قطب در آیات شریفه را بررسی مینماییم.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192724_c8c47058f6e37ff8fb6d422239abb87a.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317A Comparative Study of the Theological Approaches of Salafi Wahhabism and Jihadi Salafism in Interaction with Islamic Governance, with a Case Study of the Perspectives of Bin Baz and Bin Laden.بررسی تطبیقی رویکرد کلامی سلفیه وهابی و سلفیه جهادی در تعامل با حاکم اسلامی با مطالعه موردی دیدگاههای بنباز و بنلادن11313619272610.22034/jid.2024.277422.2176FAامیر عباسمهدوی فرداستادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایرانامیدامیدیاندانشجوی دکتری، مدرسی معارف اسلامی گرایش مبانی نظری اسلام، دانشگاه قم، قم، ایران0000-0002-6417-315Xمحسنایزدیدانشیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران0000-0003-3987-0495Journal Article20210403A comparative examination of the theological approach of Abd al-Aziz bin Baz as a former Wahhabi mufti and Osama bin Laden, an influential jihadi leader, provides a clear analysis of the foundations of Wahhabi and Jihadi Salafists regarding interactions with Islamic rulers. Deploying an analytic-descriptive method and collecting library data, this article aims to uncover the theological foundations of interactions with Islamic rulers according to Wahhabi and Jihadi Salafists. In interactions with Islamic rulers, Bin Baz makes recourse to Wahhabi principles to underscore the necessity of full-fledged obedience of the just ruler and forbiddance of disobedience to an unjust ruler. Moreover, he claims that rulers are most knowledgeable of public interests, and thus, politics is an autonomous territory of the ruler where laypeople are not allowed to inquire. However, Bin Laden relies on the Jihadi Salafist principles to show the forbiddance of obedience to unjust rulers and the necessity of armed uprising against them. He believes that the unsafety stemming from the uprising against unjust rulers is a divine punishment for a society that is pleased with the injustice of tyrants. Selective citation of Islamic sources, serious deficiencies in the Wahhabi and Jihadi Salafist intellectual systems regarding governmental affairs have all led to both of these extreme views, where Bin Baz legitimizes tyranny and exonerates unjust rulers, and Bin Laden permitted violence and bloodshed for ousting unjust rulers.بررسی تطبیقی رویکرد کلامی عبدالعزیز بنباز در جایگاه مفتی سابق وهابی و اسامه بنلادن یکی از متنفذترین رهبران جهادی، تحلیل روشنی از مبانی سلفیه وهابی و سلفیه جهادی در کیفیت تعامل با حاکم اسلامی را آشکار میکند. این نوشتار با روش تحلیلی - توصیفی و گردآوری اطلاعات کتابخانهای، به پاسخ این پرسش میپردازد که کیفیت تعامل سلفیه وهابی و جهادی با حاکم اسلامی بر کدام مبانی کلامی استوار است؟ در تعامل با حاکم اسلامی، بنباز بر اساس مبانی وهابیت، ضمن تأکید بر لزوم تمکین تام در برابر حاکم عادل و ممنوعیت نافرمانی از حاکم فاسد، با ادعای اعلمیت حکام به مصالح، سیاست را جایگاه استقلالی حاکم و قلمرو ممنوعه مردم ترسیم میکند؛ اما بنلادن بر اساس مبانی سلفیه جهادی، بر ممنوعیت تمکین از حاکم فاسد و لزوم خروج مسلحانه برای عزل او تأکید دارد و ناامنی ناشی از خروج بر حاکم فاسد را عقوبتی الهی برای جامعه راضی به جور طاغوت تفسیر میکند. تمسک گزینشی به منابع اسلامی، کمبودهای جدی در منظومه فکری سلفیه وهابی و جهادی در برابر امور حکومتی را موجب شده است که در رویکرد تفریطی بنباز در مشروعیت استبداد و تطهیر حاکم فاسد و در رویکرد افراطی بنلادن در تجویز خشونت و سفک دماء برای عزل حاکم فاسد جلوهگری میکند.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192726_0b48c24586323d3c07bcde6277166520.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317An Account of “Taʾwīl” from the perspective of Ayatollah Javadi Amoliحقیقت تأویل از دیدگاه آیتالله جوادی آملی13716619273210.22034/jid.2024.291705.2226FAمصطفیفرهودیعضو هیئتعلمی و استادیار گروه تصوف و عرفان اسلامی دانشکده عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانحجتذبیحی فردانشجوی دکتری رشته تصوف و عرفان اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی، قم، ایرانJournal Article20210622"Taʾwīl" (esoteric interpretation) stands as one of the most intricate Quranic topics. Among contemporary scholars, Ayatollah Javadi Amoli offers a comprehensive exploration of this issue. He argues that in the Quran, the majority of instances where "taʾwīl" is mentioned extend beyond mere linguistic interpretation, conceptual delineation, or explanation. Rather, they delve into the realm of objective external realities, encompassing both worldly matters and the hereafter. Just as exteriors can be measured with exteriors and interiors with interiors, Quranic “taʾwīl” or interpretation can be gauged against the "mother of the book," which serves as the foundational framework for Quranic verses. This innovative perspective suggests that the entirety of the Quran, including its definitive (<em>muḥkam</em>) and ambiguous or metaphorical (<em>mutashābihāt</em>) verses, possesses interpretative depth. These interpretations should be assessed in light of the "mother of the book," with the context of the Day of Resurrection serving as the fulcrum for Quranic interpretation to unfold. Practically, according to this perspective, understanding Quranic interpretation in terms of their references is first the prerogative of God, then those attaining the status of divine providence, and finally, the selected household of the Prophet.تأویل در قرآن یکی از چالشیترین مسائل قرآنی دانسته میشود. از جمله اندیشمندان معاصری که نگاه جامعی به بحث تأویل دارند، آیتالله جوادی آملی است. از دیدگاه ایشان بیشترین کاربردهای تأویل در قرآن حکیم، ناظر به حوزه لفظ، مفهوم و معنا، تفسیر و تبیین نیست، بلکه دربارۀ ارجاع به واقعیت عینی و خارجی اعم از دنیا و آخرت است.
آنچنانکه ظاهرها با ظاهر و باطنها با باطن سنجششدنی است، تأویلات قرآن نیز با أمالکتاب قابل سنجش است؛ چراکه أمالکتاب همان خطوط کلی آیات قرآن به شمار میآیند. لازمه این دیدگاه که یکی از دیدگاههای بدیع این حوزه به شمار میآید، این است که کلّ قرآن اعم از محکم و متشابه تأویل دارد و سنجش این تأویلات، با أمالکتاب است و روز قیامت ظرف تحقق تأویل قرآن به شمار میآید. نگاه کاربردی به این دیدگاه، آن است که فهم تأویلات قرآن به لحاظ ارجاعشان، به صورت طولی اول برای خداوند؛ دوم برای کسانی که به مقام مشیئت خداوند نایل شدهاند؛ سوم برای خواص اهلبیت (ع) میسر است.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192732_82a4c1020f8f7f07fad291750346c2f4.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317Comparative Examination of the Essence of Self from the Perspectives of Fakhr Raziبررسی مقایسه ای حقیقت نفس از منظر فخر رازی و ابنسینا19121019273410.22034/jid.2024.326789.2309FAفاطمهملبوبیدانشجوی دکتری رشته فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایرانعین اللهخادمیاستاد گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایرانعبداللهصلواتیدانشیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایرانامیرحسینمنصوری نوریدانشآموخته فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایرانJournal Article20220128In philosophical discourse, the inquiry into the nature of the soul holds profound importance. This study delves into Fakhr al-Rāzī’s interpretation of the soul's essence. Unlike Avicenna, Fakhr al-Rāzī situates the discussion of the soul beyond the realm of natural sciences, positioning it within theological issues. Furthermore, he delineates a distinct definition of the rational soul, featuring "I" and its referent. However, Fakhr al-Rāzī's depiction of the soul reveals inconsistencies, vacillating between assertions of its immateriality and suggestions of its composite nature, comprising both spirit and body. To reconcile these discrepancies, three potential resolutions are proposed. Firstly, the term "nafs" (soul) in Fakhr al-Rāzī's discourse is used equivocally. Secondly, the soul plays a pivotal role in defining the human essence as the perfection of matter. Thirdly, the inconsistency within Fakhr al-Rāzī's framework can be attributed to his steadfast adherence to religious sources and their doctrinal content.در مباحث فلسفی، نفس از اهمیت خاصی برخوردار است؛ از اینرو پژوهش حاضر در پی دستیابی به پاسخ این پرسش است که حقیقت نفس از دیدگاه فخر رازی چیست؟ دادههای این جستار عبارتاند از: فخر برخلاف ابنسینا اولاً مبحث نفس را از حوزۀ طبیعیات به طور کامل خارج میکند و در الهیات به آن نظم میبخشد. ثانیاً: برای نفس ناطقه تعریفی متفاوت ارائه میدهد که به «من» و مشارالیه آن اشاره دارد. در آرای فخر ناسازگاریهایی در بحث از حقیقت نفس وجود دارد؛ چنانکه برخی از آرای او به مجردبودن نفس و برخی به مرکببودن آن از روح و بدن اشاره دارد. در این راستا برای حل تعارضهای مطرحشده سه راهکار به نظر نگارندگان رسیده است؛ نخست: لفظ نفس در آثار فخر رازی به گونه اشتراک لفظی به کار رفته است؛ دوم: نفس در تعریف منطقی انسان مورد توجه قرار گرفته است و کمال ماده به شمار میرود؛ سوم: علت اختلاف آرای فخر در آثارش به دلیل پایبندی او به منابع و محتویات دین است.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192734_7cc1f0e002c3d3cf6e2b2e3d810d36c0.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317The Islamic Unity in Thought and Performance of Ayatollah Hashemi Rafsanjaniوحدت اسلامی دراندیشه وعملکرد آیتالله هاشمی رفسنجانی21124019273610.22034/jid.2024.359646.2362FAمحمودذکاوتدانشجوی دکتری تاریخ تشیع اثنی عشری، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانعلیآقانوریدانشیار گروه تاریخ، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانشهابالدینوحیدیمهرجردیدانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه میبد، یزد، ایرانJournal Article20220831Unity, unification, and approximation of Islamic denominations are a reformative legacy of the contemporary history of Islamic societies. While the first manifestations of Islamic approximation and unity can be found in the early and medieval Islamic centuries, they were underscored by elites and scholars of the Islamic world in the contemporary era, with significant contributions from religious-political elites. Ayatollah Akbar Hashemi Rafsanjani is among the contemporary religious-political elites who exerted tremendous efforts for Islamic unity and unification. This article explores Hashemi Rafsanjani's views and practices regarding the unity and approximation of Islamic denominations before the triumph of the Islamic revolution. The article adopts a descriptive-analytic method and focuses on library studies. While Hashemi had epistemic foundations in mind for the unification and approximation of Islamic denominations, he largely saw approximation as a political project to combat colonial and Western governments. Moreover, the main pivot of Muslim unity for him, like many other religious-political elites particularly since the 1950s, was the problem of Palestine and the Muslim unity to liberate Palestine.اتحاد، وحدت و تقریب مذهب اسلامی یکی از میراثهای اصلاحی در تاریخ معاصر جوامع اسلامی است. اگرچه نخستین نمودهای مسئله تقریب و اتحاد را میتوان در سدههای نخستین و قرون میانه اسلامی دید، این مهم نتیجه اندیشههای نخبگان و علمای جهان اسلام در دوره معاصر است که نخبگان دینی - سیاسی سهم مهمی در تحقق این میراث داشتند. آیتالله اکبر هاشمی رفسنجانی از جمله نخبگان دینی - سیاسی معاصر است که تلاش زیادی در زمینۀ اتحاد و وحدت اسلامی داشت. مقالۀ حاضر دیدگاه و عملکرد هاشمی رفسنجانی در زمینۀ وحدت و تقریب مذاهب اسلامی در دوران پیش از انقلاب اسلامی را بررسی میکند. این مهم با روش توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر مطالعات کتابخانهای بررسی شده است. هاشمی اگرچه برای اتحاد و تقریب مذاهب اسلامی بنیانهای معرفتی در نظر داشت، بیش از هر چیز تقریب را پروژهای سیاسی برای مقابله با دولتهای استعماری و غربی میدید. از سوی دیگر مهمترین مسئله قاموس وحدت و اتحاد مسلمین برای وی همچون دیگر نخبگان دینی - سیاسی بهویژه از دهه 1330 به بعد، مسئله فلسطین و اتحاد مسلمانان برای رهایی آن بود.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192736_b29b69f66b34b1403f544f80075f6010.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317An Examination and Critique of Abdel Fattah al-Khalidi’s Objections to the Shiite Monotheistic View in Uṣūl al-Kāfīبررسی و نقد اشکالات عبدالفتاح خالدی بر اندیشۀ توحیدی شیعه در اصول کافی24126419273710.22034/jid.2022.283660.2197FAسیدعلی رضافیاضیدانشجوی دکتری شیعهشناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانمحمدمعینی فردانشیار گروه مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانمحمد حسنمحمدی مظفراستادیار گروه شیعه شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20210427In his book titled (<em>al-Kulaynī wa-taʾwīlātuh al-bāṭiniyya</em> (Al-Kulaynī and his exoteric interpretations), Abdel Fattah al-Khalidi presents a critical analysis of Shiite perspectives. One particular aspect that he identifies as a source of deviation within Shiism is their understanding of monotheism. Al-Khalidi argues that Shias have made an error regarding the unity of divinity, worship, Lordship, and attributes, as they perceive the Ahl al-Bayt (the Prophet's Household) as intermediaries for receiving God's grace. Furthermore, by offering exoteric interpretations of Quranic verses, they construe the divine names as their own Imams, treating them as equivalent to their Imams. In this article, we aim to present an overview of the fundamental concepts of monotheism as understood by both Shiite and Wahhabi perspectives, where the latter is the framework employed by al-Khalidi. Subsequently, we conduct a critical analysis of the principles espoused by Wahhabi ideology. Furthermore, we meticulously scrutinize al-Khalidi's criticisms outlined in his book, revealing that Shiite beliefs are not deviant but rather harmonious with reason and supported by Quranic verses. Consequently, we refute al-Khalidi's allegations against the Shiite viewpoint and his critique of the book <em>al-Kāfī</em>. The claim made by Wahhabis lacks justification as it demonstrates a failure to comprehend the Shia beliefs, or it may be based on a fallacious reasoning. In this study, we employ a method of theological discourse, presenting theoretical and textual arguments to counter al-Khalidi's criticisms.خالدی در کتاب <em>الکلینی و تأویلاته الباطنیة</em> به نقد دیدگاههایِ شیعیان پرداخته است. از جمله مسائلی که او دلیلِ انحراف شیعه برداشت میکند، نگرش شیعه به توحید است. او معتقد است شیعیان در مسئلۀ توحید در الوهیت و عبادت، ربوبیت و صفات به خطا رفتهاند؛ زیرا اهلبیت را واسطۀِ فیض خداوند میشمارند؛ همچنین با خارجکردن آیاتِ قرآن از معنایِ ظاهری خود، اسمای خداوند را به معنایِ امامان خویش دانستهاند و ائمۀ خویش را همسنگ خداوند قرار دادهاند. این نوشتار ابتدا مبانی کلی توحید از نگاه شیعه و وهابیت ـ که خالدی از آن مبانی استفاده میکند ـ را بیان میکند؛ سپس مبانی وهابیت را نقادانه بررسی مینماید. در ادامه نقدهایِ خالدی ـ که در کتابِ <em>الکلینی و تأویلاته الباطنیه</em>، مذکوراند ـ را بررسی کردهایم و نشان دادهایم اعتقادات شیعه نهتنها منحرفانه نیست، بلکه با عقل و آیات قرآن سازگاری دارد و اتهاماتِ واردشده توسط خالدی بر اندیشه شیعه و کتاب <em>کافی</em> وارد نیست. مدعایِ وهابیت موجه نیست؛ چراکه آنان یا نتوانستند مراد شیعیان را دریابند یا در تبیین مدعا به مغالطه دست زدهاند. در این پژوهش از روش بحث کلامی استفاده کردهایم و در برابر نقدهای خالدی از استدلالهای عقلی و نقلی بهره بردهایم.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192737_d66d3a1c297fb98a97f8ff7966f4b4cc.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317An Examination of Political and Social Conditions of Ibadism in Contemporary Oman (The Reign of King Qaboos)بررسی اوضاع سیاسی و اجتماعی اباضیه عمان در دوران معاصر (عصر سلطان قابوس)26529019279510.22034/jid.2024.436256.2475FAسید جلالرضوی مهردانشجوی دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه مذاهب اسلامی، تهران، ایرانرمضانمحمدیدانشیار گروه تاریخ، پژوهشگاه حوزه ودانشگاه، قم ، ایرانمحمدشجاعیاندانشیار گروه علوم سیاسی، پژوهشگاه حوزه ودانشگاه، قم، ایرانعبداللهفرهیاستادیار گروه تاریخ اسلام، دانشگاه مذاهب، تهران، ایرانJournal Article20240117Ibadism is a vibrant religious denomination in today’s world, poised to endure into the present age. Oman has historically served as the heartland of Ibadism, with key political and religious figures in the country assuming leadership roles within the Ibadi community. Presently, with conducive conditions, Ibadis have the opportunity to solidify their presence across various spheres, particularly in politics and society. This success owes much to King Qaboos, a prominent Ibadi figure in contemporary times and the ruler of Oman. From the outset of his reign, King Qaboos undertook measures to steer Oman out of isolation, modernizing governance and societal norms while respecting religious and cultural traditions. His social and political initiatives were structured within five-year plans, and he notably adopted the slogan "no to confiscation of thoughts" to engage dissenting voices. However, the challenge remains as to how this minority Islamic denomination can safeguard its identity amidst its limited followership. What are the prevailing political and social conditions of Ibadis in the contemporary era, and what factors contribute to their success? This article delves into these questions, drawing upon various sources to analyze Ibadism within the political and social landscape of King Qaboos's reign. It concludes that King Qaboos successfully garnered domestic support for his government while showcasing Oman and Ibadism on the global stage, highlighting their religious, doctrinal, and jurisprudential foundations. Employing a descriptive-analytical approach and utilizing library resources, this article explores the political and social dynamics of Ibadism during King Qaboos's rule.اباضیه از مذاهب پویای معاصر در جهان امروز است که توانسته است تا عصر حاضر ظهور و بروز داشته باشد. عمان پایتخت مذهب اباضیه سابقهای کهن دارد. شخصیتهای سیاسی و مذهبی فعال در این کشور، جزء رهبران ملی و مذهبی مردم عمان هستند. اباضیه در عصر حاضر با توجه به شرایطی که برای آنها فراهم شد، توانستند پایههای خود را در ابعاد مختلف بهویژه سیاسی و اجتماعی استحکام ببخشد و این موفقیت مرهون سلطان قابوس است. سلطان قابوس حاکم و پادشاه این کشور و از شخصیتهای مهم اباضیه در دنیای معاصر بود و از همان روزهای آغازین حکومت خود اقدامهای لازم برای خروج عمان از انزوا را بعد از سالها انجام داد؛ به گونهای که از ابتدای قدرت درصدد مدرنسازی نظام حکومت و سبک زندگی مردم با ملاحظه دینداری و رسومات محلی برآمد و تمام برنامههای اجتماعی و سیاسی خود را با عنوان برنامههای پنجساله به اجرا گذاشت. همچنین با شعار «مخالفت با مصادره فکر» سعی بر جذب مخالفین خود برآمد؛ اما پرسش این است که چگونه این مذهب در جهان معاصر توانسته است با وجود اندکبودن پیروان، خود را حفظ نماید؟ اوضاع اجتماعی و سیاسی اباضیه در دوران معاصر چگونه است؟ رموز موفقیت اباضیه چیست؟ در این مقاله با استفاده از منابع، این مذهب از بُعد اجتماعی و سیاسی در عصر حاضر (سلطان قابوس) بررسی شده است و به پرسشهای فوق پاسخ داده شده است. درنهایت این نتیجه به دست آمد که سلطان قابوس توانست هم مخالفین داخلی را مطیع حکومت کند و هم در زمینه بینالمللی عمان و اباضیه را در سطح جهان در جایگاه مذهبی پویا معرفی کند و نهادهای دینی، اعتقادی و فقهی آن را به جهان عرضه بدارد. این مقاله به روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از اسناد کتابخانهای اوضاع سیاسی و اجتماعی اباضیه را در عصر سلطان قابوس بررسی و تحلیل کرده است.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192795_8016a2f5a5fdd775cfb45f86f58221aa.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317The Role of Intention in Worships according to Islamic Denominationsسنجه مدخلیت نیت در عبادت از دیدگاه مذاهب اسلامی29132019279810.22034/jid.2024.265235.2133FAعبدالمحمدشریفاتاستادیار گروه مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران0009-0005-2555-5146ابراهیمقاسمیاستادیار گروه مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20210102Islamic scholars, both Shiite and Sunni, concur that intentions are integral to actions categorized as worship. However, there exist divergent perspectives regarding whether intentions contribute to the description of an action as a worship. The prevailing opinion asserts a direct correlation between intentions and acts of worship. Indeed, actions deemed "permissible" (<em>mubāḥ</em>), which are not inherently worshipful, can acquire such status through intentions. Conversely, Salafists, notably Ibn Taymiyya and his adherents, present an alternative viewpoint. They argue that an injunction—whether obligatory or recommended—from the divine legislator is indispensable for an action to be classified as worship. Accordingly, the designation of "worship" is reserved for actions endorsed as obligatory or recommended (<em>mustaḥabb</em>) by the divine legislator.
This article explores the perspectives of Muslim scholars on this matter, contending that just as intention plays a crucial role at the "stage of affirmation" (<em>maqām al-ithbāt</em>) in the establishment of worship, it is equally significant at the "stage of subsistence" (<em>maqām al-thubūt</em>). Consequently, certain inherently non-worshipful acts attain the status of worship due to the intentions behind them. Moreover, confining the designation of worship solely to religiously obligatory or recommended actions contradicts Quranic verses, hadiths, and the pronouncements of early Muslim scholars.عالمان جهان اسلام اعم از شیعه و اهل سنت بر این مسئله اتفاق نظر دارند که برای انجام فعلی که عنوان عبادت بر آن اطلاق شده است، نیت ضروری است؛ اما دربارۀ اینکه نیت در تحقق عنوان عبادت مدخلیّت دارد یا نه، دیدگاههای متفاوتی ارائه شده است. دیدگاه مشهور معتقد است میان نیت و عبادت رابطه مستقیمی وجود دارد و فعل مباح اگرچه عنوان فعل عبادی بر آن منطبق نیست، با نیت ذات آن تغییر پیدا میکند و عبادت شمرده میشود؛ درحالیکه دیدگاه سلفیان - ابنتیمیه و اتباع او - در این مسئله متفاوت است و آنان معتقدند برای تحقق عنوان عبادت، وجود امر ایجاب یا استحباب از سوی شارع لازم است و عبادت تنها بر فعلی که امر واجب یا مستحب بر آن از سوی شارع وجود داشته باشد، اطلاق میشود.
این نوشتار به تحلیل و بررسی دیدگاه عالمان اسلام میپردازد و بر آن است که با بررسی دیدگاه عالمان اسلامی، به دست آورد که نیت همانگونه که در مقام اثبات در تحقق عبادت مدخلیت دارد، در مقام ثبوت هم مدخلیّت دارد و برخی از افعال غیرعبادی با نیت، عنوان عبادت بر آن منطبق میشود. افزون بر اینکه انحصار تحقق عنوان بر امر ایجاب یا استحباب که از سوی سلفیّه مطرح شده است، با آیات و روایات و اقوال عالمان نخستین منافات دارد.
اثر پیش رو به تحلیل و بررسی دیدگاه علمای اسلام با تکیه بر مطالعات کتابخانهای میپردازد و برآن است که با بررسی دیدگاه ها بدست آورد که قصد و نیت همانگونه که در مقام اثبات در تحقق عبادت مدخلیت دارد، در مقام ثبوت هم مدخلیّت دارد.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192798_a585b2e67fb60d556192f7e62c59a57f.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317Silence in Practical Shiite Mysticismسکوت در عرفان عملی شیعی32135619280210.22034/jid.2024.303690.2256FAمحمد رضارجبیاستادیار گروه فلسفه دین و ادیان و عرفان، دانشکدگان پردیس فارابی، تهران، ایرانالیاسعارف زادهاستادیار گروه ادیان ابراهیمی، دانشکده ادیان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20210907Modern individuals find themselves amidst a cacophony of physical and mental disturbances and demands. Our remarkable technologies, while awe-inspiring, often encroach upon the sanctuary of silence. Media serves as a conduit for these disturbances, infiltrating our innermost selves with tumultuous noise. These disruptions transcend mere auditory stimuli, penetrating our minds and inundating them with a relentless stream of entertainment clamor. With each passing hour and day, the uproar of sensational music and mindless entertainment grows, devoid of any true catharsis, only fostering emotional detachment. These distractions infiltrate our ears, seeping into our imagination, knowledge, and emotions, disrupting the very core of our desires and pursuits. Their singular objective? To thwart our journey towards silence. Yet, amidst these upheavals lies the root cause of human suffering and the principal barrier between the human soul and its divine origin. In light of this reality, what steps should be taken?پیرامون انسان امروزی پر از هیاهوست؛ هیاهوهای جسمانی، ذهنی و درخواستها. تمام فناوری اعجابآمیز ما، وقف تاختوتاز و تجاوز به حریم رایج سکوت شده است. رسانه مجرایی است که از طریق آن دادوقالها و جاروجنجالها به درون ما راه یافتهاند. این جاروجنجالها از پردۀ گوش فروتر میروند، در ذهن نفوذ میکنند و آن را با غلغلهای از سرگرمیها آکنده میکنند. غریو و غرّش موسیقی احساساتی و پرسوزوگداز، نمایشنامههای تکراری که هیچگونه روانپالایی در پی ندارند، بلکه موجب اشتیاق به دوری عاطفیاند، هر روز و هر ساعت افزون میشوند. این امور از گوشها، سپس از طریق ساحتهای تخیل، معرفت و احساس، به هستۀ مرکزی آرزوها و خواهشهای انسان منتقل میشوند. تمام اینها فقط یک هدف دارند: بازداشتن انسان از اینکه به مقام سکوت نایل شود. حال که هیاهو و خواهشها، علتالعلل رنج و بزرگترین سدّ میان جان آدمی و مبدأ و منشأ الهی اوست، چه باید کرد؟https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192802_b862355150f79b1fa6ef90a35493f2d7.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317A Comparative Study of Repentance from the Perspectives of Bahya ibn Paqudaبررسی تطبیقی توبه از نگاه خواجه عبدالله انصاری و بحیی بن پقوده35738619280510.22034/jid.2024.337850.2332FAسیدعلیمستجاب الدعواتیپژوهشگر پسادکتری، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانمجیدصادقی حسن آبادیدانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانJournal Article20220416Repentance, the act of returning from disobedience to God's ruling to obedience, stands as a fundamental tenet in both Judaism and Islam. Khwāja ʿAbd Allāh al-Anṣārī (396-481 AH), a Muslim mystic, categorized it as a stage of mystical wayfaring in his <em>Manāzil al-saʾirīn</em>, while Bahya ibn Paquda, a Jewish mystic of the same era, did so in his <em>al-Hidāya ilā farāʾiḍ al-qulūb</em>. Research conducted through library studies utilizing the descriptive-analytic method reveals that, despite their agreements on the characteristics of repentance, these two mystics differ in their perspectives on its place, elaboration, and categorizations. Khwāja views repentance as the second station of spiritual journeying, rooted in the Quran and transmitted hadiths, and divides it into three degrees based on the wayfarers' levels: lay, elite, and elite of the elite. He posits that the pinnacle of repentance lies in turning away from everything but God. Conversely, ibn Paquda places repentance as the seventh gate out of ten towards divine love, influenced by Islamic sources and supported by reasoning, scripture, and transmitted traditions. He presents a detailed account asserting that genuine repentance arises from reason reigning over desire and the soul's self-assessment.توبه یا رجوع از مخالفت حکم حق به موافقت با آن، از ویژگیهای بنیادین ادیان یهود و اسلام است که خواجه عبدالله انصاری (396-481 ق) عارف مسلمان در <em>منازل السائرین</em> و بحیی بن پقوده عارف یهودی معاصر وی در <em>الهدایة الی فرائض القلوب</em> آن را از جملۀ ابواب سلوکی قرار دادهاند. یافتههای این پژوهش که بر اساس مطالعات کتابخانهای و با روش توصیفی _ تحلیلی انجام شده است، نشان میدهد این دو عارف با وجود اشتراک در مشخصات توبه، دربارۀ جایگاه، شرح و تقسیمبندی آن اختلاف دارند. خواجه توبه را دومین منزل سلوکی قرار داده است؛ اما ابنپقوده آن را هفتمین باب از ابواب دهگانه به محبت الهی دانسته است. خواجه که بنیان سلوکی خود را بر کتاب و نقل استوار کرده است، توبه را بر اساس درجۀ سالکان به سه درجۀ عامه، خاصه و خاصّالخاص تقسیم میکند و غایت منزل توبه را توبه از اشتغال به هرچه غیرحق معرفی میکند؛ اما بحیی در قالب بیانی مبسوط و متأثر از منابع اسلامی، با تأکید بر استفاده از سه منبع عقل، کتاب و نقل، توبۀ کامل را حاصل چیرگی عقل بر شهوت و محاسبه نفس میداند.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192805_d01d55e02984b7efa8fcd454b8ae1061.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317Rereading Ali Safaee Haeri’s Account of the Stages of Spiritual Wayfaring: A Comparison with the Teachings of Practical Mysticismبازخوانی مراحل سلوک معنوی از دیدگاه علی صفایی حائری و مقایسه عناصر آن با آموزههای عرفان عملی38741219281510.22034/jid.2024.343678.2340FAمحمدحسینشیخ شعاعیدانشجوی دکتری عرفان اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران0000-0002-3645-6507علیفضلیاستادیار و مدیر گروه عرفان، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم، ایرانمحمدمهدیعلیمردیدانشیار گروه ادیان و عرفان، دانشکده عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20220522Stages of spiritual journeying have been the focus of attention in various mystical perspectives. Some contemporary scholars have also referred to these stages using various terms. This research employs the descriptive-analytic method to examine Ali Safaee Haeri’s account of the stages of spiritual wayfaring. It delineates a coherent chain of the stages of spiritual journeying based on his works and considers their corresponding elements within mystical doctrines. This study demonstrates that, according to Safaee, the stages of spiritual wayfaring begin with knowledge grounded in remembrance, contemplation, and reasoning, which facilitate the individual's inner emancipation from habits and biases, leading to the blossoming of love and faith in one’s heart. Love and faith subsequently translate into action, manifested in three dimensions: remembrance of God, obedience to God, and gratitude toward God. Finally, the wayfarer should cultivate humility by navigating through afflictions (ibtilāʾ), helplessness (iḍṭirār), and seeking recourse (iʿtiṣām). Each of these stages aligns with the teachings of practical mysticism, illustrating that Safaee’s perspective on spiritual wayfaring harmonizes with the teachings of practical mysticism and offers significant explanatory power.مراحل سلوک معنوی همواره در نگرشهای عرفانی مختلف مورد توجه بوده است. در نگاه برخی صاحبنظران معاصر نیز به این مراحل با تعبیرهای مختلف اشاره شده است. در این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی به دیدگاه علی صفایی حائری درباره مراحل سلوک معنوی پرداخته شده است و ضمن استخراج سلسلهای منسجم از مراحل سلوک معنوی بر اساس آثار وی، عناصر متناظر با اجزای آن در آموزههای عرفانی مورد توجه قرار گرفته است. این بررسی نشان میدهد مراحل سلوک در نگاه صفایی، با شناختی که از تذکر، تفکر و تعقل بیرون میآید شروع میشود و زمینه آزادی درونی فرد را از عادتها و تعصبها فراهم میکند تا بر اساس آن، عشق و ایمان در قلب فرد شکوفا شود. این عشق و ایمان به عمل میانجامد و در سه بُعد ذکر، اطاعت و شکر خود را نشان میدهد. سرانجام سالک باید اخبات را با عبور از مسیر ابتلا، اضطرار و اعتصام در خویش محقق کند. هر کدام از مراحل این سیر با آموزههای عرفان عملی هماهنگ است و نشان میدهد که نگرش صفایی به سلوک معنوی، همراهیهای متعدد و ظرفیتهای تبیینی زیادی را در نسبت با آموزههای عرفان عملی دارد.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192815_5a04f2d439cd51758340e3a49fc596f4.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317Analysis of the Principles of Eckankar in Accordance with the Principles of Islamic Mysticismبررسی اصول اکنکار در تطابق با اصول عرفان اسلامی41343619281610.22034/jid.2023.5179.0FAمیثمعلی بالاییدانشجوی دکتری گروه الهیات، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایرانخلیلبهرامی قصرچمیدانشیار گروه الهیات، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایرانمحسنفهیماستادیار گروه الهیات، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایرانJournal Article20230817Given the proliferation of mystical ideologies worldwide, it is imperative to scrutinize and engage with newly emerged schools of mysticism. Eckankar, also known as the school of the Light and Sound of God, stands as one such burgeoning movement with a considerable following. This article aims to succinctly outline the tenets and doctrines of Eckankar before offering an impartial critique of its philosophy. By examining both its merits and demerits, we seek to ascertain whether Eckankar's spiritual path holds promise in leading individuals towards their ultimate aspirations. Furthermore, we endeavor to discern the distinctions between Eckankar and Islamic mysticism concerning their efficacy in aiding human transcendence. To accomplish this analysis, we employ the library method, drawing from reputable sources on Eckankar and Islamic mysticism. Our evaluation suggests that while Eckankar may exert a certain allure, it ultimately falls short in providing a definitive path towards human perfection. This shortfall is attributed to inconsistencies and contradictions within its teachings, compounded by perceived lack of sincerity among its leadership. In contrast, Islamic mysticism, particularly as guided by the infallible Shiite Imams, offers a coherent and rational framework capable of shepherding earnest seekers towards their spiritual objectives.امروزه با توجه به گسترش مباحث عرفانی در سراسر جهان، نقد و بررسی مکاتب عرفانی نوظهور اهمیت بسیاری مییابد. اکنکار یا همان مکتب نور و صوت الهی، یکی از مکتبهای عرفانی نوظهور و البته پرطرفدار است. در این نوشتار سعی شده است مباحث و عقاید این مکتب بهاختصار بیان گردد، سپس به نقد و بررسی منصفانه آن پرداخته شده است تا مزیتها و عیبهای آن بررسی شود؛ درنتیجه مشخص میشود آیا راهی که اکنکار معرفی میکند، میتواند انسان را به مقصد برساند؟ و بررسی میشود طریقت عرفانی اکنکار چه تفاوتهایی با طریقت عرفانی اسلام در رساندن انسان به کمال دارد؟ برای این کار از روش کتابخانهای و مطالعه منابع معتبر اکنکار و عرفان اسلامی بهره گرفته شده است. درنهایت این نتیجه به دست آمده است که هرچند عرفان نوظهور اکنکار جذابیتهایی دارد، صداقتنداشتن رهبران آن و تناقضهای گفتار و اشتباههای عقیدتی آن نمیتواند راهی درست در مسیر کمال به انسان ارائه کند؛ اما عرفان اسلامی با رهبری ائمه اطهار که معصوم بودند و عقاید حکمی و عقلانی آن میتواند هر انسان مستعدی را در این مسیر راهنمایی کند.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192816_4ca452bf84f906792023d62274ed21bb.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317The Role of Dispositional Desires in Prayer Fulfillmentنقش طلب استعدادی در اجابت دعا43746019282110.22034/jid.2024.337248.2331FAسید جوادسبزپوشدانشجوی دکتری تصوف و عرفان اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایراناصغرنوروزیاستادیار عرفان، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم ، ایرانامیرجوان آراستهاستادیار دانشکده گروه تصوف و عرفان اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی، قم، ایرانJournal Article20220412Prayer or supplication holds a profound significance within mystical traditions. Mystics contend that the mere verbal articulation or heartfelt yearning in prayer holds limited efficacy in attaining fulfillment without an accompanying disposition. Nevertheless, the reverent essence of prayer or supplication remains affirmed and accepted by religious doctrine. In the journey towards prayer fulfillment, individuals' existential capacities and dispositional states, particularly in relation to divine understanding, serve as crucial factors determining the reception of God's grace. Dispositional want, often described as an inner prayer or, in the lexicon of mystics, as hidden calls, denotes the soul's quest for a level of perfection conducive to receiving divine grace. This stems from the belief that God, inherently abundant in grace, continually bestows His generosity without reservation. As eloquently expressed by Ibn al-ʿArabī, God is abundantly rich in grace. The soul possessing such disposition perceives its prayers as efficacious and fulfilled, as it has the capacity to receive divine grace—devoid of impediments or deficiencies. In this context, the Quran asserts, "and He gave you all that you had asked Him" (Quran 14:34), signifying that God grants desires according to the language of one's disposition. Prayers lacking such disposition, however earnest, may not be fulfilled by God. Yet, an inquiry arises concerning the role of dispositional want: whether the disposition of "fixed entities" (<em>al-aʿyān al-thābita</em>) remains immutable, rendering prayers ineffective, or if God's grace manifests and diffuses in consonance with dispositional states. This study delves into the multifaceted role of prayer or supplication across various stages of existence, elucidating the pivotal role of dispositional desire in prayer fulfillment.دعا در دیدگاه عارفان جایگاه بسیار ویژهای دارد؛ به طوری که عارفان در مسئله اجابت دعا معتقدند لسان قال و حال بدون استعداد مؤثر نیست؛ اما صبغه عبادی دعا بههرحال محفوظ و مورد تأکید شارع است. در اجابت دعا، ظرفیت و استعداد وجودی افراد در مرتبه علم الهی معیار دریافت فیض حق متعال است. طلب استعدادی یعنی دعای باطنی یا به اصطلاح عارفان خفی الدعوات. به بیان دیگر طلب استعدادی یعنی نفس انسان به مرتبهای از کمال میرسد که مستعد دریافت فیض حق متعال میگردد؛ چرا که حق متعال فیاض علی الدوام و جواد علی الاطلاق است و هیچ بخل و امساکی در او راه ندارد؛ به همین دلیل چنانکه ابن عربی با کلمه بسیار زیبای فتنفهق علی تلک الاعیان بیان میکند حق متعال مستفیض را سرشار از فیض مینماید؛ بنابراین دعای نفس مستعد مجاب و تأثیرگذار است؛ چون نفس مستعد استعداد دریافت فیض را یافته است و نقص در قبول قابل نیست؛ فاعل یعنی حق متعال فیاض علی الدوام نیز هر نفس مستعدی را بهرهمند مینماید. درباره این قسم از دعا چنین آمده است: «وَآتَاکُمْ مِنْ کُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ» (ابراهیم: 34)؛ یعنی هر چه را به لسان استعداد خواستید به شما داد و چه بسیار دعاهایی که مقرون به لسان استعداد نیست و مورد اجابت حق متعال قرار نمیگیرد. تمام بحث ما در موضوع نقش طلب استعدادی در اجابت دعا در استعداد اعیان ثابته است که آیا استعداد بسته شده و اصولا دعا مفهومی ندارد یا اینکه فیض حق متعال بر اساس استعداد ظهور و گسترش مییابند؛لذا این پژوهش به بررسی جایگاه دعا در مراتب هستی و نقش طلب استعدادی در اجابت دعا میپردازد.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192821_21d305916ca08f964c646168279bb24b.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317Imami Jurists’ Approach to Redressing Losses and Damages by Deducting them from Profits before Khums Paymentرویکرد فقهای امامیه در جبران خسارت و تلف از ربح در پرداخت خمس46148819282310.22034/jid.2024.336441.2328FAعلیباغچقیدانشجوی دکتری، فقه و مبانی حقوق دانشگاه فردوسی مشهد، ایرانمحمدرضاعلمی سولادانشیار گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایرانحسینناصری مقدماستاد گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه فردوسی مشهد، ایرانJournal Article20201005Addressing the issue of redressing damage or loss inflicted on one's possessions or property at the conclusion of their khums year is a crucial concern for businesspeople and merchants. Jurists, particularly later ones, have thoroughly examined various aspects of this issue. This article focuses on the central question: should the loss suffered by individuals during khums calculation be offset or compensated from their capital's profit, or should the khums, or one-fifth of the profit, be paid in full without addressing the loss? Employing a descriptive-analytic approach and scrutinizing the works of Imami jurists, this study identifies compelling reasons advocating for compensating losses from profits, emphasizing the absence of a distinction between loss and damage. It delves into the priority between loss and profit, distinguishing between the loss of the principal capital and profit loss. By evaluating the theories of Imami jurists, it advocates for the view that losses should indeed be compensated. Furthermore, utilizing practical principles such as the presumptions of barāʾa (exemption) and istiṣḥāb (continuity), it contends that losses or damages should be rectified from the profit.جبران یا عدم جبران ضرر وارده بر اموال از موضوعاتی است که کسبه و تجّار همهساله در پایان سال خمسی با آن روبرو میشوند و این مسئله در شقوق مختلف آن، مورد توجه فقها و بهویژه متأخرین قرار گرفته است. سؤال اصلی تحقیق این است که آیا ضرر وارده بر فرد هنگام محاسبۀ خمس، از سود حاصل از سرمایهاش جبران میشود؟ یا بدون جبران ضرر، خمس ارباح مکاسب کامل پرداخت میشود؟ این پژوهش به شیوۀ توصیفی - تحلیلی با بررسی آثار فقهای امامیه، دلایل جبران خسارت و تلف از ربح را احصا کرده است و ضمن بیان عدم تفاوت خسارت با تلف، عوامل مؤثر بر موضوع نظیر استقلال ارباح یک یا چند کسب از یکدیگر، تقدم هر یک از خسارت و ربح بر دیگری و ضرر در رأسالمال و غیررأسالمال را بررسی میکند؛ سپس دیدگاه فقیهان امامیه همراه با نظر برگزیده بر جبران را طرح میکند؛ همچنین با استفاده از اصول عملیۀ برائت و استصحاب، حکم به جبران ضرر از ربح میکند.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192823_54bdde5a42ae44a445b855a03b1e93c6.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317Investigating the Nature of Rebellion and Combativeness; From Synonymy to Disparity in the Jurisprudential Thought of the Five Islamic Schools of Thoughtبررسی ماهیت بغی و محاربه؛ از ترادف تا تفاوت در اندیشه فقهی مذاهب پنجگانه اسلامی48953619282510.22034/jid.2022.251531.2094FAمهدینوریاناستادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین، قزوین، ایران0000-0001-5061-1043سیف الهاحدیاستادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایرانعلیمحمدیاناستادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه بزرگمهر قائنات، ایرانJournal Article20230825A precise demarcation of crimes deserving punishment is imperative according to Islamic law, essential for the regulation of criminal justice within Islamic society. The delineation between the offenses of "baghy" (insurgence) and "muḥāraba" (waging war) within Islamic jurisprudence, along with the diverse perspectives of jurists on this matter, presents challenges and complexities. To elucidate each crime's nuances and respective legal consequences, a thorough analysis is required. This article employs a descriptive-analytic approach, drawing upon religious texts, evidential examination, and argumentative analysis to distinguish "baghy" and "muḥāraba" from both Shiite and Sunni perspectives. By outlining their similarities and disparities as articulated by Imami and Sunni jurists and Quranic scholars, we assert that "baghy" and "muḥāraba" represent distinct transgressions, notwithstanding their resemblances. "Baghy" entails inciting rebellion against a just Imam or leader, endangering the safety and security of the populace, whereas "muḥāraba" involves intimidating fellow Muslims, pillaging their possessions, and shedding their blood to instill fear and insecurity. Consequently, they carry distinct legal rulings and implications within Islamic jurisprudence.تبیین دقیق مرز میان جرمها و جنایتهای مستوجب کیفر، امری مطلوب و مقصود شارع مقدس میباشد و در تنظیم قوانین کیفری جامعۀ اسلامی امری ضروری است. وجوه افتراق و اشتراک دو جرم بغی و محاربه در متون فقه اسلامی و دیدگاههای مختلف فقیهان در اینباره، سبب پیچیدگی و دشواری تفکیک میان آن دو شده است؛ از اینرو تبیین موضوع هر یک از این جرمها با توجه به احکام و مجازات مختلف آنها، نیازمند تأمل و دقت در دلایل است. نویسندگان در این مقاله به شیوه توصیفی- تحلیلی و با تأمل هرچه بیشتر در نصوص و تحلیل و بررسی دلایل، در تبیین مرز میان جرمهای بغی و محاربه از نگاه فریقین، ضمن برآورد کلی نقاط اشتراک و افتراق دیدگاههای فقیهان و مفسران امامیه و عامه، معتقد شدهاند دو جرم بغی و محاربه با وجود مشابهت مفهومی، دو عنوان و دو جرم مستقل به شمار میآید و رابطه میان محارب و باغی نسبت عموم خصوص مطلق است؛ چراکه باغی کسی است که بر امام عادل خروج کرده و موجب سلب امنیت و آرامش از مردم شده است؛ اما محارب کسی است که به قصد ایجاد ناامنی، ارعاب و غارت و خونریزی بر مسلمان دیگر سلاح بکشد؛ از اینرو احکام و مجازات هر کدام نیز متفاوت از دیگری خواهد بود.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192825_185323571c3ded88e50631e5cb9c5f76.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-4044102020240317Analysis of the Regulations and Boundaries of Pathways from the Perspective of Islamic Jurisprudents, Juxtaposed with Criminal Policy Based on Iranian lawواکاوی احکام و حریم راهها از دیدگاه فقهای مذاهب اسلامی با سیاست کیفری بر مبنای حقوق ایران53757019282810.22034/jid.2024.413301.2444FAمحمد رسولآهنگراناستاد دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران0000-0001-7223-6803امیراحمدیاستادیار، عضو هیئت علمی گروه حقوق، دانشگاه پیام نور تهران، ایران0000-0002-4691-7434Journal Article20230724Roads and their legal setbacks constitute vital components of national infrastructure in every country. The entitlement to traverse these roads may arise either organically or through established conventions on private property. This article delves into the regulations governing roads and setbacks for right of way, examining them through the lens of jurists associated with diverse Islamic denominations. Additionally, it scrutinizes the legislative policies of Iranian law, highlighting existing gaps therein. Consequently, the focus lies on delineating specific criteria for classifying road types and their associated regulations. Our research reveals both similarities and disparities among jurists representing various Islamic denominations concerning road rules and classifications. Furthermore, the legislative policies of Iranian law exhibit deficiencies regarding road regulations and setbacks. To address these gaps effectively, leveraging insights from these discussions can serve to refine existing legal frameworks pertaining to roads and right of way.راهها و حریم قانونی آنها جزء سرمایه ملّی هر کشور دانسته میشوند. حق مرور از این راهها ممکن است به طور طبیعی یا قراردادی در ملک دیگری ایجاد شده باشد. این نوشتار به بررسی احکام و حریم حق مرور از دیدگاه فقیهان مذاهب اسلامی و مطالعۀ سیاست تقنینی در حقوق ایران و بیان خلأهای موجود در اینباره میپردازد؛ از اینرو توجه در این نوشتار به ملاک و ضابطهای معین برای مشخصشدن انواع و احکام راهها خواهد بود. با توجه به پژوهش انجامشده، میتوان نتیجه گرفت در احکام و انواع راهها بین فقیهان مذاهب اسلامی اشتراکها و تضارب آرا وجود دارد؛ همچنین در سیاست تقنینی حقوق ایران دربارۀ احکام راهها و حریم آنها خلأهایی وجود دارد؛ بنابراین برای رفع خلأهای موجود در قوانین مربوط در حوزه راه و حق عبور و مرور میتوان از این نقاط مشترک و تضاد برای اصلاح قانون استفاده کرد.
https://mazaheb.urd.ac.ir/article_192828_75aeafa43635324ef214703820d96089.pdf