دانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-40443620170219An Investigation into Ghuluww and Hadith Forgery in Khatabiyya and Imams’ Reaction towards Themواکاوی جریان غلو و جعل حدیث در فرقۀ خطابیه و رفتار ائمه (ع) با آنان929111326FAمهدیاکبرنژاددانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه ایلامسهرابمروتیاستاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه ایلامسوسنولی پورکارشناس ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قرآن و حدیثJournal Article20161023<br /> Recognition of thoughts and behaviors of Islamic sects is considered one of the academic needs of a society. It can identify different viewpoints and religious beliefs that exist in the different periods of Islamic history. Khatabiyya is one of the sects that have noticeable impacts. Mohammad ibn Maghlas Asadi was its leader known as Abolkhattab. He spread his exaggerating ideas in the first half of the second century and has some followers. This paper answers to three questions: 1. what factors caused them to exaggerate? 2. Did this sect provide grounds for forging hadith? 3. What were Imams’ reactions toward them? Studying the sources of knowing the sects, hadith and narrators shows that the most important incentives of this approach were financial interests, certain political goals and presidential ambitions and also created the most significant grounds for forging hadith especially about Imams’ virtues and knowledge of the unseen and theological subjects such as incarnation of God in persons. This paper uses descriptive – analytical method for studying the topic. <br /> بازشناسی اندیشهها و رفتارهای فرق و مذاهب اسلامی یکی از نیازهای علمی جامعه به شمار میآید. زیرا میتواند به شناخت دیدگاههای مختلف اعتقادی و مذهبی که در ادوار مختلف تاریخ اسلامی وجود داشته و آثاری که از خود بر جای گذاشته کمک کند. از جمله این فرق که تأثیرات درخور توجهی داشته، فرقه خطابیه است. رئیس این فرقه محمد بن مقلاص اسدی، معروف به ابوالخطاب بوده که در نیمۀ نخست سدۀ دوم، افکار غالیانه را ترویج میکرده و پیروانی داشته است. نوشتۀ پیش رو به این سه مسئله پاسخ داده است: 1. چه عواملی سبب غلو آنان بوده است؟ 2. آیا این فرقه زمینههای جعل حدیث را فراهم کرده است؟ 3. امامان (ع) چه واکنشی به این جریان داشتهاند؟ بررسی منابع فرقهشناختی، حدیثی و رجالی نشان میدهد رسیدن به منافع مادی و برخی اهداف سیاسی و ریاستطلبی از مهمترین انگیزههای غلو خطابیه بوده است و عمدهترین بسترهای جعل حدیث را آنان، بهویژه در زمینه فضایل و علم غیب ائمه (ع) و نیز حوزههای کلامی همچون اعتقاد به حلول خداوند در اشخاص فراهم کردند. روش بهکاررفته در این پژوهش توصیفی- تحلیلی است.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_111326_a1e833cec29c1bc16a71da454848a9db.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-40443620170219An investigation into Shiite Reactions against the Nizari in the period of Seljuq Dynastyبررسی تحلیلی واکنشهای شیعیان امامیه در برابر اسماعیلیان نزاری در دورۀ سلجوقیان3054111330FAمحمدعلیچلونگراستاد گروه تاریخ، دانشگاه اصفهانآرمانفروهیدانشجوی دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه اصفهانهادیبیاتیدانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه خوارزمیJournal Article20160925In the period of Seljuq dynasty to the end of Sultan Malek Shah's reign, the government's religious policy was based on comprehensive support the Sunnis. According to this, various Shiite sects did not have proper social and political situation. This adverse situation was not very stable; because The Seljuqs were faced with a dilemma since the formation of the Nizari Ismailis led by Hassan Sabbah. Hence they planned to overcome the Ismailis that their ultimate goal was to dismantle the rule of the Seljuq. In that atmosphere, The Seljuqs did not have any choices but to have peaceful relations with Shiites. This paper attempts to study relations of followers of Imamiyya and Nizari Ismailis with the Seljuk dynasty. The method in this article is descriptive - analytical, and method of data collection is librarical.در دورۀ سلجوقی تا پایان فرمانروایی سلطان ملکشاه (485 ه.ق)، سیاست مذهبی این حکومت بر پشتیبانی همهجانبه از مذهب تسنن استوار بود. لذا فرقههای مختلف شیعه وضعیت اجتماعی و سیاسی مناسبی نداشتند. این اوضاع نامطلوب چندان پایدار نماند؛ زیرا سلجوقیان در سال 483 ه.ق. با معضل شکلگیری حکومت اسماعیلیان نزاری به رهبری حسن صباح مواجه شدند که هدف غایی آن، برچیدن بساط حکومت سلجوقی بود. این خطر توجه آنان را به مقابله با اسماعیلیان معطوف کرد. در چنین وضعی، حکومت سلجوقی جز مماشات و برقراری روابط مسالمتآمیز با شیعیان امامیه چارهای نداشت. این پژوهش ابتدا مناسبات شیعیان امامیه و اسماعیلیان نزاری با حکومت سلجوقیان را بررسی میکند و به دنبال آن، واکنش شیعیان امامیه در برابر اسماعیلیان نزاری را تبیین خواهد کرد. روش انجام پژوهش تاریخی حاضر، توصیفی- تحلیلی و شیوۀ جمعآوری اطلاعات، کتابخانهای است.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_111330_8b8985f80c19500179c6d91e7cccd180.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-40443620170316Asceticism in Sufism and the Shiite Imams’ Narrationsتعریف زهد، جایگاه و ارکان آن در نگاه معصومان (ع) و متصوفه5574111321FAرحمانبوالحسنیدانشجوی دکتری تصوف و عرفان اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب0009-0002-8496-6920حبیبحاتمی کنکبوداستادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه لرستان0000-0001-9864-8881وحیدمرادیدانش آموخته کارشناسی ارشد تصو ف و عرفان اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب.Journal Article20161212<strong>Abstract</strong> <br /> Sufis had well noticed the fact that the realization of any other admirable virtue in the spirit of human being and reaching eternal salvation as a result was not possible unless through practicing asceticism, lack of which resulting in the emergence of many immoralities. <br /> Moreover, asceticism has a special position in the Hadithes and Narrations of Imams in which the results mentioned for its realization or non-realization are similar to those pointed by the Sufis. Some of the results for realization of asceticism are: generosity, munificence, wisdom, while some for its non-realization are jealousy, niggardliness and weak faith. <br /> This research demonstrates that throughout the first four centuries of Islam, Sufistic asceticism is very similar to how it is defined by Ahl al-Bait’s viewpoints, although it contains some intemperance that has no place in that of Imams.زهد از مباحث مهم در تفکر اسلامی و از محوریترین اصول در نگاه متصوفه است. بسیاری تصوف را همان زهد تکاملیافته میدانند و علت اهتمام صوفیان به زهد را توجه آنها به این حقیقت دانستهاند که بدون بیرغبتی به دنیا، طیکردن مسیر سلوک میسر نخواهد بود. به همین سبب، ارکان زهد از نگاه ایشان عبارت است از: اجتناب از عمل بیعلاقه، گفتاری بیطمع، عزت بیریاست، دنیاگریزی و پرهیز از مال، سخن و خواب و خوراک. زهد در نگاه معصومان (ع) اختلافاتی با نگاه متصوفه دارد؛ اما میتوان گفت زهد نزد متصوفه تا حد زیادی نزدیک به حقیقت آن در بیان پیامبر (ص) و اهل بیت ایشان است و بلکه گاه تعریف متصوفه از زهد عیناً همان تعریف پیامبر (ص) است. لذا تفاوتهایی وجود دارد، چنانکه زهد نزد متصوفه معنای تندتری داشته است، به گونهای که بعضاً منجر به ترک ضروریات زندگی و دشمنداشتن دنیا میشود، حال آنکه در کلام معصومان (ص) توجه به نیازهای زندگی و ضروریات آن آشکار است؛ اما این تفاوتها آنچنان وسیع و عمیق نبوده است که بتوان زهد متصوفه را جدای از زهد حضرات معصومان (ع) دانست. تحقیق حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی زهد و زهدگرایی را بررسی، و بین دیدگاه معصومان (ع) با متصوفه مقایسه تطبیقی میکند.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_111321_8a5aaff50beef65f0212713e166b4d6a.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-40443620170219An Investigation into Non-Traditional Divorce in Imamiyya and Hanafi’s Fiqh: Foundations and Solutionsبررسی تطبیقی طلاق بدعی در فقه امامیه و حنفیه: مبانی و راهکارها7595111322FAاسداللهرضاییدانش آموخته دکتری مطالعات تطبیقی مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهبحسینرجبیاستاد یار گروه مذاهب فقهی، دانشگاه ادیان و مذاهبJournal Article20161007<strong>Abstract <br /> </strong>Jurisprudential point of view about non-traditional divorce in Imamiyya and Hanafi’s jurists is one of the most serious and challenging issues in divorce. According to Imamiyya’s jurisprudential foundations such as following the absolutely clear text(Nas), practice (Sunnah) and consensus decrees that the four instances of divorce: divorce of woman in her monthly period, in her puerperal period, in her cleanliness in which sexual intercourse is done and sum divorce are prohibited, unlawful, non-traditional divorce and against the religious law; and emphasize on their nullity; while Hanafi’s jurists, under the same titles and the prophet companions’ behavior and comparison, insist on its permission and accuracy. But foundations of accuracy of non-traditional divorce, regarding with serious challenges, can’t only encounter foundations of nullity but there are evidences against it. Therefore the fundamental technique to solve the differences is to rely on traditional divorce on which is agreed and accepted by principles and rules of both jurisprudential approaches.دیدگاه فقهی فقهای امامی و حنفی دربارۀ طلاق بدعی، یکی از مباحث بسیار جدی و بحثبرانگیز در مسئلۀ طلاق است. امامیه بر اساس مبانی فقهی خویش، چون تبعیت نصّ، سنت و اجماع، مصادیق چهارگانۀ طلاقِ حائض، نفساً، طلاق در طُهر مواقعه و طلاق جمع را طلاق بدعی و منهِی، محَرّم و خلاف شرع، میدانند و بر بطلان آن حکم میدهند؛ ولی فقهای حنفی، تحت همان عناوین و تبعیت سیرۀ صحابه و قیاس، بر جواز و صحت آن پافشاری میکنند. اما مبانی صحت طلاق بدعی، از لحاظ پرسشهای جدی، نهتنها توان مقابله با مبانی بطلان را ندارد، بلکه شواهدی برخلاف آن به چشم میخورد. از اینرو راهکار اساسی حل اختلاف، بَسَندهکردن به «طلاق سنت» خواهد بود که این دو رویکرد فقهی بر آن توافق دارند و برابر با اصول و قواعد پذیرفتهشدۀ هر دو است.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_111322_cc6e581ce94a2c7e20266147ae0a1079.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-40443620170219An Investigation Into Bahrani's Arguments on the Jurisprudential Blasphemy of Dissidentبررسی و نقد ادله روایی بحرانی بر کفر فقهی مخالف96116111323FAمهدیفرمانیاندانشیار گروه مذاهب کلامی، دانشگاه ادیان و مذاهبمحمدانصاریدانش آموخته دکتری شیعه شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهبJournal Article20161013Excommunication was first practiced by a radical group called Kharijtes which remarkably harmed society. Later on and throughout the history radical followers of either of Shiites and Sunnis accused each other of blasphemy. Among these people Yusef Bahrani (Deceased. 1186 A.H) also believes in jurisprudential blasphemy of dissident. He uses various arguments to prove his claim. One of the arguments is the emphasis on the narrations as he thinks denote jurisprudential blasphemy of dissident. Using library studies and descriptive-analytical method, this research has tried to raise the narrations that Bahrani has discussed and provide valid response against them. This study shows that none of narrations that Bahrani has referred to; do not denote jurisprudential blasphemy or impurity of dissident. Although some scholars analyzed these narrations and inferred the theological blasphemy of dissident, most of them deduce the purity of adversary.پدیده تکفیر را ابتدا گروهی تندرو به نام خوارج ایجاد کردند که آثار مخربی در جامعه بر جای نهاد. بعدها و در طول تاریخ، پیروان افراطی هر کدام از فریقین، یکدیگر را به کفر متهم کردند. در این میان یوسف بحرانی (متوفای 1186 ه.ق.) نیز به کفر فقهی مخالف اعتقاد دارد. وی برای اثبات مدعای خویش به ادله متعددی تمسک کرده است. یکی از این ادله، تأکید بر روایاتی است که بر اساس نظر وی بر کفر فقهی مخالف دلالت دارد. در این پژوهش کوشیدهایم با مطالعات کتابخانهای و با روش توصیفی- تحلیلی، روایات مد نظر بحرانی را مطرح کنیم و به آنها پاسخ مستدل دهیم. با بررسیهای به عمل آمده به نظر میرسد هیچ کدام از روایاتی که بحرانی به آن استناد کرده است، دلالت بر کفر فقهی یا نجاست مخالف نمیکند؛ و هرچند برخی از علما با تحلیل این روایات، کفر کلامی مخالف را استنباط کردهاند، بیشترِ ایشان طهارت مخالف را برداشت میکنند.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_111323_dde73319fe4b48246db9941c42466bb4.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-40443620170219Management of Imam Ali (AS) in Islamic Society in the Period of the Caliphsشیوه مدیریت حضرت علی (ع) در جامعه اسلامی عصر خلفا117131111287FAمحمدهادیفلاح زادهاستاد یار گروه مذاهب اسلامی؛ دانشگاه ادیان و مذاهب.راضیهعلی اکبریدانش آموخته دکتری مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهبJournal Article20160516<strong>Abstract</strong> <br /> Management is one of the most important factors that can cause societies to achieve their goals. Therefore it is all Muslims’ especially Shiite’s duties to help Islam and manage their relations toward other Muslims in order to preserve and defend Islam. So we can say that the best way out of the current difficulties is to maintain the solidarity of the Islamic Ummah, and the followers of Islamic sects should try to preserve Islam without any prejudice. Some radical Shiites believe any connection with them is unpleasant because the Sunni Caliphate has usurped Imamate of Imam. Therefore the present paper addresses to study this topic that some people’s viewpoint about Imam Ali’s 25 year seclusion to be wrong. Because Imam while protesting against the caliphs about his usurped right, he not only did not cut ties with them but also took the management of the Muslim community after the Prophet's death and while caliphs, were in the community, but in many matters had consulted with him.مهمترین دغدغۀ امامان شیعه (ع) در طول تاریخ دین اسلام، حفظ این دین بوده است. آنها در این زمینه از هیچ کوششی فروگذار نکردند. از جمله حضرت علی (ع) که تمام تلاش خود را برای حفظ اسلام به کار بست و در این راه، حتی از حق مسلم حکومت خویش گذشت؛ تا آنجا که حتی پس از رحلت پیامبر اسلام (ص)، با وجود اینکه خلفا حکومت جامعه را بر عهده گرفتند، علی (ع) به جای انزواطلبی، گوشهنشینی و واگذاری امور به دست آنها، غیرمستقیم در مدیریت جامعه اسلامی مشارکت میکرد؛ چراکه مدیریت، از جمله مهمترین عواملی است که میتواند جوامع را به اهداف مطلوبشان برساند. از اینرو علی (ع) با بهکارگیری کارکردهای مدیریتی «برنامهریزی، تصمیمگیری، سازماندهی، هماهنگی و نظارت» جامعه را هدایت میکرد. مقاله حاضر به روش تحلیلی- توصیفی و با هدف الگوسازی سیره حضرت علی (ع) برای شیعیان، به بررسی شیوههای مدیریتی ایشان در جامعه اسلامی در عصر خلفا میپردازد. علی (ع) در زمان خلافت خلفا، علیرغم اعتراض به حق غصبشده خود، با آنها قطع ارتباط نکرد و غیرمستقیم جامعه را در تمامی عرصههای علمی، اعتقادی، قضایی و نظامی مدیریت میکرد و خلفا نیز در بسیاری از امور حکومتی با وی مشورت میکردندhttps://mazaheb.urd.ac.ir/article_111287_ad7fcd3ee6a38416cd963c7e915c822a.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-40443620170219Resurrection and its Quality: a Comparative Study of Nasir al-Din al-Tusi and Rumiاثبات معاد و کیفیت آن: بررسی تطبیقی دیدگاه نصیرالدین طوسی و مولوی132149111359FAعابدیندرویش پوراستادیار گروه فلسفه، دانشگاه لرستانمهردادامیریاستادیار گروه فلسفه، دانشگاه لرستان.Journal Article20160825Accepting the belief in monotheism, resurrection and prophecy is considered one of the three basic principles of religion believing. However one of the major concerns of the fields of theology, philosophy and Islamic mysticism is how to explain the quality of happening that reality. Nasir al-Din al-Tusi, a prominent Islamic philosopher and theologian, emphasizing on power, science and other attributes of God, believes that Resurrection is quite possible rationally and justifies bodily Resurrection recognizing the infinity of power of God. Also Rumi, the great Muslim mystic and poet, using genuine Islamic teachings, has shown the necessity of faith and belief in the Resurrection as a clear element and recognizes bodily resurrection as along with the creation. It is attempted, to explain the perspectives of Rumi and of Nasir al-Din al-Tusi on Resurrection and its quality through analytical and comparative method in this paper.هرچند پذیرش معاد در ردیف اعتقاد به توحید و نبوت یکی از سه اصل اساسی دینباوری تلقی میشود، با این حال یکی از دغدغههای اساسی حوزهٔ کلام، فلسفه و عرفان اسلامی تبیین کیفیت وقوع این حقیقت است. نصیرالدین طوسی، فیلسوف و متکلم برجستهٔ اسلامی، با تأکید بر قدرت، علم و سایر صفات خداوند و اینکه معاد اعاده معدوم نیست، بلکه تفرق اجزا است، از سویی وقوع معاد را از نظر عقلانی کاملاً امکانپذیر میداند و از سوی دیگر با تصدیق به لایتناهیبودن قدرت خداوند معاد جسمانی را توجیهپذیر لحاظ میکند. مولانا، عارف و شاعر بزرگ مسلمان، نیز با تعمق و بهرهگیری از آموزههای اصیل اسلامی از سویی باورمندی و ضرورت اعتقاد به معاد را عنصری روشن در نگاه به عالم نشان داده و از سوی دیگر جسمانیبودن معاد را امری همگام با قاموس خلقت میداند. در این مقاله میکوشیم پس از تبیین دیدگاه نصیرالدین طوسی و مولانا در باب معاد و کیفیت آن به روش توصیفی- تحلیلی و مقایسهای، از طرفی تفاوت شیوهٔ کلامی- فلسفی نصیرالدین طوسی در اثبات معاد را با شیوهٔ عرفانی- تمثیلی مولانا نشان دهیم، و از طرف دیگر نقاط اشتراک آنها را در این مبحث برشمریم.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_111359_0e11153fb1c04e6e40840f639b9f1980.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-40443620170219Role of Friday Prayer in the Muslims’ Unity and Sustainable Development of Islamic Worldنقش نماز جمعه در وحدت و توسعه پایدار جهان اسلام150162111352FAسید رضاموسویاستادیار گروه معارف اسلامی، واحد بافت؛ دانشگاه آزاد اسلامی.محمدعلیریاحیعضو هیات علمی و مدیر گروه معارف اسلامی مجتمع آموزش عالی بمJournal Article20161019<strong>Abstract </strong><br /> The development of science, culture, economics and other matters of any community depend on the cooperation and utilizing the full potential of its human resources. Hence Islam has a special look towards cooperation and community involvement and development and has designed manners to sympathy of thoughts and Muslims’ active present in social assemblies<strong>.</strong> Friday Prayer is one the special plots in Islam for fulfilling social unity. It is a ritual that indicates cooperation and causes consolidate of communications. It also has the ability to unite Islamic Ummah like rosary beans and results in their progress and development. This paper aims at increasing insight and knowledge about social impacts of Friday Prayer and Increasing improvement of this ritual. It attempts to answer this main question: what role does Friday prayer does have in unity and development of an Islamic society? The method in this article is descriptive - analytical, and method of data collection is librarical. <br /> توسعه علم، فرهنگ، اقتصاد و دیگر امور هر جامعه به تعاون و بهرهگیری از تمام توان نیروهای انسانی آن جامعه وابسته است. از اینرو دین اسلام با نگاه ویژهای که به تعاون و مشارکت اجتماعی و در امتداد آن توسعه داشته است، آدابی را به منظور همدلی و همسوسازی افکار و حضور فعال مسلمانان در مجامع اجتماعی طراحی کرده است. یکی از برنامههای ویژۀ این آیین آسمانی برای تحقق وحدت اجتماعی، فریضه عبادی ـ سیاسی «نماز جمعه» است؛ فریضهای که بیانگر روح تعاون و موجب تحکیم ارتباطات است و قابلیت آن را دارد که مجموعۀ امت اسلامی را همچون دانههای تسبیح به یکدیگر پیوند دهد و موجبات ترقی و پیشرفت آنها را فراهم آورد. این جستار با هدف معرفتافزایی درباره تأثیرات اجتماعی نماز جمعه و اعتلای روزافزون فرهنگِ بهرهوری بایسته از برکات این فریضه الاهی، در صدد پاسخ به این پرسش اصلی برآمده است که: نمازجمعه چه نقشی در ایجاد وحدت و توسعه پایدار جامعه اسلامی ایفا میکند؟ روش تحقیق در این نوشتار، توصیفی و تحلیلی، و شیوه گردآوری اطلاعات، کتابخانهای است.https://mazaheb.urd.ac.ir/article_111352_ef666cef1b40a2f7303908983f48dd04.pdfدانشگاه ادیان و مذاهبپژوهشنامه مذاهب اسلامی2423-40443620170219the complete version of this issueنسخه کامل این شماره به همراه تصویر جلد آن به منظور چاپ در صورت نیاز به نسخه چاپی182150316FAJournal Article20170920https://mazaheb.urd.ac.ir/article_50316_f88c967c823af458243bd26b225798e0.pdf