Journal Of Islamic Denominations

Journal Of Islamic Denominations

Ashʿarī and Māturīdī Scholars and the Semantic Evolution of the Theory of Kasb (Acquisition)

Document Type : Research Paper

Authors
Mohsen Salehi 1
Mahdi Farmaniyan 2
Abar Bagheri 3
1 Ph.D. Candidate in Theological Schools of Thought, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
2 Professor, Department of Islamic Schools of Thought, University of Religions and Denominations, Qom, Iran(Chairman of the Board of Directors of the Scientific Association of Religions and Sects of the (District
3 Assistant Professor, Department of Shi'a History Studies, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
10.22034/jid.2025.332212.2323
Abstract
The debate between determinism (Jabr) and free will (Ikhtiyār) stands as one of the most significant theological issues in the early Islamic centuries. To negate both absolute determinism and the total delegation of authority (Tafwīḍ) over human voluntary acts, while simultaneously emphasizing the scope and continuity of Divine Will in the universe, the Ashʿarī and Māturīdī schools developed the theory of Kasb (Acquisition). This study aims to report on and examine the evolution of theological views held by Ashʿarī and Māturīdī scholars regarding this theory. Employing a descriptive-analytical methodology, the research reveals that despite the initial assumption of a complete conceptual alignment regarding Kasb among the studied scholars, there exist significant differences in their objectives for proposing this theory, which have evolved over time. Compared to the Ashʿarīs, Māturīdī scholars offer a more semantic interpretation of Kasb, attributing greater free will and responsibility to humans; in this regard, their stance shows closer proximity to Imami theology. Furthermore, while disagreements exist among Ashʿarī scholars themselves, they exhibit notable fluctuations (qabḍ wa basṭ) in their beliefs concerning the extent of human agency in their own actions. For instance, Abu al-Hasan al-Ash'ari did not consider the acquiring agent (al-kāsib) capable of creating their own act, nor did he deem them effective in altering its attributes. However, the subsequent theologian, al-Bāqillānī, distinguished between the creation of the act and its description (ʿunwān), attributing the creation of the act to God while assigning its description to human choice and will. Moreover, the interpretations of Kasb by later Ashʿarī scholars bear no resemblance to Abu al-Ḥasan al-Ashʿarī 's original formulation; instead, akin to Māturīdī thinkers, they demonstrate a significant inclination toward the theory of "a matter between two matters" (amrun bayn al-amrayn).
Keywords
Theory of Kasb (Acquisition)
Tafwīḍ (Delegation)
Determinism and Free Will
Ashʿarīs
Māturīdīs
Subjects

The Holy Qur’an.

Al-Ashʿarī, Abū al-Ḥasan. 1400 AH. Maqālāt al-Islāmīyyīn. Wiesbaden, Germany: Franz Steiner Verlag.

Al-Bāqillānī, Abū Bakr. 1425 AH. Al-Inṣāf fīmā yajibu iʿtiqāduh. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmīyah.

Al-Bayāḍī, Aḥmad ibn al-Ḥasan. 1368 AH. Ishārāt al-marām min ʿibārāt al-Imām. Edited by ʿAbd al-Razzāq Yūsuf. Cairo: Maṭbaʿat al-Bābī al-Ḥalabī.

Al-Bazdawī, Muḥammad ibn Muḥammad. 1424 AH. Uṣūl al-dīn. Cairo: Maktabat al-Azharīyah lil-Turāth.

Al-Fakhr al-Rāzī, Muḥammad ibn ʿAlī. 1411 AH. Al-Muḥaṣṣal. Amman: Dār al-Rāzī.

Al-Fakhr al-Rāzī, Muḥammad ibn ʿAlī. 1414 AH. Al-Qaḍāʾ wa-al-qadar. Beirut: Dār al-Kitāb al-ʿArabī.

Al-Ghazālī, Abū Ḥāmid. 1416 AH. Majmūʿat rasāʾil al-Imām al-Ghazālī. Beirut: Dār al-Fikr.

Al-Ghazālī, Abū Ḥāmid. n.d. Iḥyāʾ ʿulūm al-dīn. Translated by Khwārazmī. Edited by Sayyid Ḥusayn Khadīv Jam. Electronic Library Amīn.

Al-Ghazālī, Abū Ḥāmid.1409 AH. Al-Arbaʿīn fī uṣūl al-dīn. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmīyah.

Ibn Hammām, Kamāl al-Dīn Muḥammad ibn ʿAbd al-Wāḥid. 2005. Al-Musāyarah fī ʿilm al-kalām. Beirut: Biblos.

Ibn Qayyim al-Jawzīyyah, Muḥammad ibn Abī Bakr. 1417 AH. Shifāʾ al-ʿalīl fī masāʾil al-qaḍāʾ wa-al-qadar wa-al-ḥikmah wa-al-taʿlīl. Beirut: Dār al-Jamīl.

Al-Kākāʾī, Qāsim, and Āminah Yazdān Panāh. 1393 Sh. “Taʾthīr-i iʿtiqād bih tawḥīd-i afʿālī bar pazīrish-i jabr yā ikhtiyār az naẓar-i Ghazālī va Ibn al-ʿArabī.” Pazhūhishnāmah-yi ʿIrfān, no. 10: 30–54.

Al-Lāmishī, Abū al-Thanāʾ. 1995. Al-Tamhīd li-qawāʿid al-tawḥīd. Beirut: Dār al-Gharb al-Islāmī.

Al-Māturīdī, Abū Manṣūr. 1427 AH. Al-Tawḥīd. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmīyah.

Al-Nasafī, Abū al-Muʿīn. 1407 AH. Al-Tamhīd fī uṣūl al-dīn. Edited by Dr. ʿAbd al-Ḥayy Qābīl. Cairo: Dār al-Thaqāfah lil-Nashr wa-al-Tawzīʿ.

Al-Nasafī, Abū al-Muʿīn. 2006. Tabṣirat al-adillah fī uṣūl al-dīn. Edited by Claude Salame. Damascus: al-Maʿhad al-ʿIlmī al-Faransī lil-Dirāsāt al-ʿArabīyah.

Al-Qārī, Mullā ʿAlī. 1428 AH. Sharḥ Kitāb al-Fiqh al-akbar. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmīyah.

Mīr Sayyid Sharīf al-Jurjānī, ʿAlī ibn Muḥammad. 1325 AH. Sharḥ al-Mawāqif. Qom: al-Sharīf al-Raḍī.

Munfarid, Afsānah. 1373 Sh. “Sayr-i tārīkhī-yi naẓarīyah-yi kasb”. Majallah-yi Taḥqīqāt-i Islāmī, Vol. 9, Issue 1–2: 17–34.

Al-Shahristānī, Muḥammad ibn ʿAbd al-Karīm. 1364 Sh. Al-Milal wa-al-niḥal. Qom: al-Sharīf al-Raḍī.

Al-Shahristānī, Muḥammad ibn ʿAbd al-Karīm. 1425 AH. Nihāyat al-aqdām fī ʿilm al-kalām. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmīyah.

Al-Ṭūsī, Khwājah Naṣīr al-Dīn. 1405 AH. Talkhīṣ al-Muḥaṣṣal. Beirut: Dār al-Aḍwāʾ

قرآن کریم.
ابن‌قیم جوزیه، محمد بن ابی‌بکر (۱۴۱۷ق)، شفاء العلیل فی مسائل القضاء والقدر والحکمة والتعلیل، بیروت: انتشارات دارالجمیل.
ابن‌همام، کمال‌الدین محمد بن عبدالواحد (۲۰۰۵م)، المسایرة فی علم الکلام، بیروت: انتشارات بیبلوس.
اشعری، ابوالحسن (۱۴۰۰ق)، مقالات الإسلامیین، ویسبادن، آلمان: انتشارات فرانس اشتاینر.
باقلانی، ابوبکر (۱۴۲۵ق)، الإنصاف فیما یجب اعتقاده، بیروت: دارالکتب العلمیة.
بزدوی، محمد بن محمد (۱۴۲۴ق)، أصول الدین، قاهره: انتشارات مکتبة الأزهریة للتراث.
بیاضی، احمد بن حسن (۱۳۶۸ق)، إشارات المرام من عبارات الإمام، به‌تحقیقِ عبدالرزاق یوسف، قاهره: انتشارات مطبعة البابی الحلبی.
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم (۱۳۶۴)، الملل والنحل، قم: انتشارات شریف ‌الرضی.
شهرستانی، محمد بن عبدالکریم (۱۴۲۵ق)، نهایة الأقدام فی علم الکلام، بیروت: انتشارات دارالکتب العلمیة.
طوسی، خواجه نصیرالدین (۱۴۰۵ق)، تلخیص المحصّل، بیروت: انتشارات دار الاضواء.
غزالی، ابو حامد (۱۴۱۶ق)، مجموعة رسائل الإمام الغزالی، بیروت: دارالفکر.
غزالی، ابو حامد (بی‌تا)، إحیاء علوم الدین، ترجمهٔ خوارزمی، به‌کوشش سیدحسین خدیو جم، نشر کتابخانهٔ الکترونیکی امین.
غزالی، ابوحامد (۱۴۰۹ق)، الأربعین فی أصول الدین، بیروت: دارالکتب العلمیة.[B1] 
فخر رازی، محمد بن علی (1411)، المحصل، عمان: انتشارات دار الرازی.
فخر رازی، محمد بن علی (۱۴۱۴ق)، القضاء والقدر، بیروت: انتشارات دارالکتاب العربی.
قاری، ملاعلی (1428)، شرح کتاب الفقه الأکبر، بیروت: انتشارات دارالکتب العلمیة.
کاکایی، قاسم؛ یزدان‌پناه، آمنه (1393)، «تأثیر اعتقاد به توحید افعالی بر پذیرش جبر یا اختیار از نظر غزالی و ابن‌عربی»، پژوهشنامۀ عرفان، ش۱۰، ص30-54.
لامشی، ابو الثناء (۱۹۹۵م)، التمهید لقواعد التوحید، بیروت: دارالغرب الاسلام[ویراستار2] ی.[B3] 
ماتریدی، ابومنصور (۱۴۲۷ق)، التوحید، بیروت: دارالکتب العلمیة.
منفرد، افسانه (1373)، «سیر تاریخی نظریۀ کسب»، مجله تحقیقات اسلامی، سال نهم، ش1 و 2، ص17-34.
میرسیدشریف جرجانی، علی بن محمد (1325)، شرح المواقف، قم: انتشارات شریف الرضی.
نسفی، ابومعین (۱۴۰۷ق)، التمهید فی أصول الدین، به‌تحقیقِ دکتر عبدالحی قابیل، قاهره: انتشارات دارالثقافة للنشر والتوزیع.
نسفی، ابومعین (۲۰۰۶م)، تبصرة الأدلة فی أصول الدین، به‌تحقیقِ کلود سلامه، دمشق: المعهد العلمی الفرنسی للدراسات العربیة.