پژوهشنامه مذاهب اسلامی

پژوهشنامه مذاهب اسلامی

مناسبات جریان‌های شیعی عمان با حکومت و سایر مسلمانان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شیعه‌شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
2 دانشیار گروه مذاهب فقهی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
3 استادیار گروه شیعه‌شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
10.22034/jid.2024.288112.2214
چکیده
شیعیان عمان کلیتی واحد نیستند؛ برخی بلوچ، برخی خوجه، برخی بحرینی و شماری نیز عرب عمانی هستند. در هر کدام از این گروه‌ها شخصیت، هویت و تفکر جمعی خاصی ‌مشاهده می‌شود که همین امر سطوح متفاوتی از ادغام در جامعه میزبان را برای آنها رقم زده است؛ به این معنا که هرگونه تلاشی برای تقریب و نزدیک‌کردن مناسبات شیعیان عمان با دیگر مذاهب در گام اول مستلزم بر تمرکز خود شیعیان برای حذف مانع و چالش‌های موجود بین آنهاست. محدودیت‌های قانونی و ساختاری و استفاده حکومت از آنها برای مقابله با تحرکات و فعالیت‌های جدید، چالشی دیگر در این‌باره است. افزون بر آن هرگونه تلاش برای ساماندهی شیعیان عمان، ممکن است حساسیت حکومت عمان را برانگیزد که روابط حسنه‌ای با جمهوری اسلامی دارد. این پژوهش با استفاده از دو روش مطالعۀ کتابخانه‌ای و مصاحبه با یکی از کارشناسان ارشد مسائل عمان، به بررسی بیشتر جوانب حضور شیعیان در جامعه عمان می‌پردازد و رابطه آنها را با اباضیه بررسی می‌کند که بیشتر جامعه عمان را تشکیل می‌دهند، نظام حکومتی عمان را در اختیار دارند و اشتراک‌های بسیاری نیز با شیعیان دارند. این نوشتار اباضیه عمان را گزینه مناسب تقریب و دارای قابلیت‌های لازم برای دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی در نظر می‌گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Relationships of Shiite Groups in Oman with the Government and Other Muslims

نویسندگان English

Majid Beykzadeh Alisha 1
Seyyed Abolhasan Navvab 2
Mohammad Hassan Mohammadi Mozaffar 3
1 PhD student, Shiite Studies, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
2 Associate Professor, Department of Jurisprudential Schools, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
3 Assistant Professor, Department of Shiite Studies, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده English

Shiites in Oman are not a homogeneous group; they include Baluch, Khojas, Bahraini, and Omani Arabs, each with distinct identities and perspectives. These differences have led to varying degrees of integration into their host communities. Efforts to bridge gaps between Omani Shiites and other denominations must first address internal obstacles within the Shiite community itself. Additionally, legal and structural constraints imposed by the government to limit new activities pose another challenge. Any efforts to organize Omani Shiites may also raise concerns with the Omani government, which maintains strong relations with the Islamic Republic of Iran. This article, using bibliographical research and interviews with a senior expert on Omani issues, explores the Shiite presence in Omani society, their interactions with the Ibadis (the majority in Oman who hold governmental power and share several commonalities with Shiites), and proposes that Omani Ibadis could serve as a viable bridge for cultural diplomacy between the Islamic Republic of Iran and Oman.

کلیدواژه‌ها English

Oman
Shia
Ibadism
Islamic denominations
relationships and interactions
مرجونة، إبراهیم محمدعلی و تیسیرمحمد محمد شادی [بی‌تا]؛ المؤثرات الحضاریة المتبادلة بین العالم الإسلامی والصین؛ اسکندریة: دار التعلیم الجامعی.
ابن‌اثیر، مجدالدین [بی‌تا]؛ الکامل: تاریخ بزرگ اسلام و ایران؛ ترجمه: ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی؛ تهران، مؤسسه مطبوعاتی علمی.
ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر [بی‌تا]؛ البدایة و النهایة؛ بیروت: دار احیاء التراث العربی.
بارونی، ابوالربیع سلیمان (1357 ق)؛ مختصر تاریخ الاباضیه؛ تونس: [بی‌نا].
جعفریان، رسول (1389 ش)؛ اطلس شیعه؛ تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
چمنکار، محمدجعفر (1383 ش)؛ بحران ظفار و رژیم پهلوی؛ تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.
الخابوری، جواد (2001 م)؛ الأدوار العمانیة فی القارة الهندیة: دور بنو سامة بن لؤی اللواتیة؛ بیروت: دار النبلاء.
سرافرازی، عباس (1390 ش)؛ «فرقۀ مذهبی ذکری‌ها در بلوچستان»؛ پژوهش‌نامۀ تاریخ اسلام، سال یکم، ش ۳.
الطایی، نجاح (1384 ش)؛ الوحده الشیعیه و الغزو الوهابی؛ [بی‌جا]: دار الهدی الاحیاء التراث الاسلامی.
الطائی، هاشم (2010 م)؛ التیار الاسلامی فی الخلیج العربی: دراسة تاریخیة 1945 - 1991م؛ بیروت: دار الانتشار العربی.
طبری، محمد بن جریر [بی‌تا]؛ تاریخ طبری؛ بیروت: مؤسسة اعلمی للمطبوعات.
عرب، محمد (1377 ش)؛ آشنایی با مذهب اباضی: پیوست‌ها: تاریخ شیعیان عمان: روابط ایران و عمان؛ تهران: علمی و فرهنگی.
عرب‌احمدی، امیربهرام (1396 ش)؛ «ردپای هویت بلوچ در زنگبار»؛ نشریه پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام، دوره 11، ش 20.
فارسی، عبدالله بن صالح [بی‌تا]؛ البوسعیدیون حکام زنجبار؛ الطبعة الثانیة، سلطنة عمان: وزارة التراث القومی و الثقافة.
مظفر، محمدحسین (1408 ق)؛ تاریخ الشیعة؛ بیروت: دار الزهراء.
الموسوی، السیدشرف (1995 م)؛ «تاریخ الشیعة فی عُمان»؛ مجلة الموسم، العددان (23-24).
النخلی العمانی، حمید بن رزیق بن بخیت (2016 م)؛ الفتح المبین فی سیرة السادة البوسعیدیین؛ الطبعة السادسة، سلطنة عمان: وزارة التراث و الثقافة.
الهاشمی، سعید (2013 م)؛ «الحرکات الإسلامیة فی عُمان: قراءةٌ فی معالم طریقٍ غامض»؛ تاریخ النشر: 26/05/2013م، موقع الفلق.
یگانه، عباس (1374 ش)؛ عمان؛ تهران، انتشارات وزارت امور خارجه.