پژوهشنامه مذاهب اسلامی

پژوهشنامه مذاهب اسلامی

راهکارهای مقابله با فرقه‌گرایی از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
2 دانش آموخته دکتری مذاهب کلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم،ایران
10.22034/jid.2025.419674.2451
چکیده
در سال‌های اخیر اندیشمندان و دلسوزان مسلمان گفته‌های فراوانی پیرامون اتحاد و همبستگی بیان کرده‌‌اند؛ اما آن‌گونه که شایسته است در نصح خویش موفق نبوده‌اند، تا آنجا که شاهد شعله‌ور‌شدن اختلافات عملی و جناح‌بندی‌های حزبی و انشعابات درون‌دینی و ایجاد فرقه‌های گوناگون در میان مسلمانان بوده‌ایم؛ علی‌رغم اینکه قرآن فرقه‌گرایی و تحزّب در دین را در آیات متعددی مورد نکوهش قرار داده است و آن را همسان با نگاه شرک و به‌عنوان عذاب الهی دانسته است. قرآن کریم مسلمانان را از تجربۀ زیان‌بار ادیان سابق در عدول از دین واحد الهی به فرقه‌های مختلف برحذر داشته است و مسلمانان را بر تحقّق توحید در تمام زوایای حیات ملتزم ساخته است؛ زیرا توحید در عرصۀ اجتماع، هنگامی می‌درخشد که همگان به یک مقصد و هدف، اندیشه کنند و سلایق گوناگون و استعدادهای مختلف را در رسیدن به هم‌گرایی جهت دهند. مقالۀ پیش رو تلاش کرده است با بهره‌مندی از آیات قرآن کریم راهکارهای مقابله با فرقه‌گرایی را در دو شاخۀ نظری و عملی مطرح سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Strategies for Combating Sectarianism from the Perspective of the Quran

نویسندگان English

Seyyed Mohammad Mahdi Hosseinpur 1
hamidreza davoodvandi 2
1 Assistant Professor, Department of Theological Schools, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
2 PhD, Theological Schools, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده English

In recent years, Muslim scholars and well-wishers have expressed numerous views on the importance of unity and solidarity. However, they have not succeeded in their admonitions as they should, to the extent that we have witnessed the eruption of practical disputes, partisan divisions, intra-religious schisms, and the emergence of various sects among Muslims. This is despite the fact that the Quran has condemned sectarianism and partisanship in religion in numerous verses, equating them with the perspective of polytheism and considering them a form of divine punishment. The Noble Quran warns Muslims against the harmful experiences of previous religious communities that deviated from the unified divine religion to various sects and obliges Muslims to establish monotheism in all dimensions of life. This is because monotheism in the social realm shines when everyone focuses on a single purpose and goal, channeling diverse tastes and various talents toward achieving convergence. The present article seeks to explore strategies for combating sectarianism by drawing on Quranic verses, addressing both theoretical and practical approaches.

کلیدواژه‌ها English

Quran
unity
division
sectarianism
strategies
قرآن کریم
آمدی، ابو الفتح، غرر الحکم و درر الکلم، در الکتب الاسلامی، قم: 1410ق
ابن‌هشام، عبد الملک بن هشام (بی‌تا)، سیرة النبویة، بیروت: دار المعرفه.
بیضاوی، عبدالله بن عمر، أنوار التنزیل وأسرار التأویل، بیروت -  لبنان: دار أحیاء التراث العربی، 1418ق.
دروزة، محمد عزت، التفسیر الحدیث، دار احیاء الکتب العربیه، قاهره:1383ق
دهخدا، علی‌اکبر،  دهخدا، دانشگاه تهران، موسسه انتشارات و چاپ روزنه، 1372ش.
زحیلی، وهبه بن مصطفی، تفسیر الوسیط، دار الفکر المعاصر، بیروت – لبنان: 1422ق.
سیوطی، جلال‌الدین، الإتقان فی علوم القرآن، دار الکتب العلمیه، بیروت، لبنان: 1422ق
سیوطی، جلال‌الدین، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، احیاء التراث العربی، بیروت – لبنان: 1421ق
صادقی تهرانی، محمد، البلاغ فی تفسیر القرآن بالقرآن، قم:مکتبه محمد الصادقی الطهرانی، 1419ق.
صادقی، محمد، تفسیر فرقان، انتشارات فرهنگ اسلامی، تهران:1385ش
طباطبایی، محمدحسین،  المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، قم: انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم: 1382ش
عبدالله، جوادی آملی، تفسیر تسنیم، 1391ش
عربی، محمد ممدوح، دولة الرسول(ص) فی المدینة، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب، (1988م)
کلینی، محمد بن یعقوب، اصول ، بیروت – لبنان، دار الأضواء، 1413 - 1992
منشور همبستگی، مجموعه مقالات کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی، قم: پژوهشگاه مطالعات تقریبی، چاپ اول، 1376ش
مراغی، احمد بن مصطفی (بی‌تا)، تفسیر المراغی، دار الفکر بیروت - لبنان: 1369ق.
مطهری، مرتضی، انسان و سرنوشت، صدارا، قم: 1384ش
معرفت، محمدهادی، علوم قرآن، مؤسسه فرهنگی التمهید، قم: 1381ش.
مفید، محمد بن نعمان، أمالی، جامعه مدرسین، قم: 1389ش
مهریزی، مهدی، تکثر و گفت‌وگو: تأملاتی درون‌دینی، مؤسسه فرهنگی دین‌پژوهی بشرا، تهران: 1400