پژوهشنامه مذاهب اسلامی

پژوهشنامه مذاهب اسلامی

تحلیل رابطه حکومت صفوی با انگلستان در رقابت با حکومت عثمانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی،تهران، ایران
2 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
10.22034/jid.2025.558562.2622
چکیده
دوره صفویه از مهم‌ترین ادوار تاریخ سیاسی ایران است که با رسمی‌سازی مذهب تشیع، هویت مذهبی جدیدی را در برابر جهان سنیِ عثمانی رقم زد. در این میان، انگلستان به‌عنوان قدرتی نوظهور در عرصه تجارت و سیاست جهانی، تلاش کرد از رقابت مذهبی و سیاسی میان صفویان و عثمانیان در جهت منافع استعماری خود بهره‌برداری کند. پژوهش حاضر با رویکردی تاریخی ـ تحلیلی، به بررسی روابط و سیاست خارجی حکومت شیعه صفوی با انگلستان در بستر تقابل با اهل‌سنت عثمانی می‌پردازد. داده‌های تحقیق بر پایه منابع تاریخی، مکاتبات دیپلماتیک و گزارش‌های سیاحان اروپایی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سیاست خارجی صفویان، هرچند در ظاهر بر پایه مؤلفه‌های مذهبی و خصومت با اهل‌سنت عثمانی شکل گرفته بود، اما در عمل متأثر از ملاحظات قدرت، منافع اقتصادی و توازن قوا میان شرق و غرب بود. انگلستان نیز با درک این شکاف مذهبی، از مناسبات تجاری و سیاسی با صفویان برای تضعیف موقعیت عثمانی بهره گرفت. در مجموع، روابط صفویان و انگلستان را می‌توان نمونه‌ای از درهم‌تنیدگی سیاست، مذهب و منافع استعماری در قرن‌های شانزدهم و هفدهم میلادی دانست.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Foreign Relations and Policy of the Shi'a Safavid Government and England in Light of Rivalry with the Sunni Ottomans

نویسندگان English

seyed kamal sajjadi 1
Seyyed Mohammad Saghafizadeh 2
Hossein Aghajani Marsa 2
1 Ph.D. Candidate in Sociology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

The Safavid era constitutes one of the most significant periods in Iran's political history, marked by the official establishment of Twelver Shi'ism, which forged a new religious identity in opposition to the Sunni Ottoman world. Amidst this context, England, emerging as a nascent power in global trade and politics, sought to exploit the religious and political rivalry between the Safavids and the Ottomans to advance its own colonial interests. Adopting a historical-analytical approach, this study examines the foreign relations and policy of the Shi'a Safavid government with England within the framework of their confrontation with the Sunni Ottomans. The research data are analyzed based on historical sources, diplomatic correspondence, and reports by European travelers. The findings indicate that while Safavid foreign policy appeared to be shaped primarily by religious components and hostility toward the Sunni Ottomans, in practice, it was driven by considerations of power, economic interests, and the balance of power between East and West. Recognizing this religious schism, England leveraged its commercial and political ties with the Safavids to undermine the Ottoman position. In conclusion, the relationship between the Safavids and England serves as a prime example of the entanglement of politics, religion, and colonial interests during the 16th and 17th centuries.

کلیدواژه‌ها English

Safavids
England
Ottomans
Foreign Policy
Religious Rivalry
Shi'ism and Sunnism
سیوری، راجر (۱۳۹۶)، ایران عصر صفوی، ترجمۀ کامبیز کریمی، چ27، تهران: نشر مرکز.
فلسفی، نصرالله (1342)، سیاست خارجی ایران در دورۀ صفوی، تهران: نشر جیبی.
مجموعه‌مقالات (۱۳۹۶)، روابط ایران و اروپا در دورۀ صفوی، تهران: وزارت امور خارجه.
مهدوی، عبدالرضا هوشنگ (۱۳۶۹)، تاریخ روابط خارجی ایران، تهران: انتشارات امیرکبیر.
نوائی، عبدالحسین (۱۳۹۶)، روابط سیاسی و اقتصادی ایران در دورۀ صفویه، تهران: سمت.
نوائی، عبدالحسین؛ غفاری‌فرد، عباسقلی (۱۳۹۴)، تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دوران صفوی، تهران: سمت.
هگل، فریدریش (۱۳۸۷)، عقل در تاریخ، ترجمۀ حمید عنایت، تهران: انتشارات شفیعی.
هینتس، والتر (1362)، تشکیل دولت ملی در ایران، ترجمۀ کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی.
ولایتی، علی‌اکبر (۱۳۷۴)، تاریخ روابط خارجی ایران در عهد شاهعباس صفوی، تهران: وزارت امور خارجه.