پژوهشنامه مذاهب اسلامی

پژوهشنامه مذاهب اسلامی

تحلیل انتقادی حقیقت جهاد از دیدگاه گروه‌های جهادی تکفیری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
فاطمه پرهیزگار
دانشجوی دکتری رشته تفسیر تطبیقی،موسسه آموزش عالی صدیقه کبری سلام الله، قم، ایران
10.22034/jid.2025.498632.2544
چکیده
مفسران ومتکلمان،براساس گرایش‌های فکری خود،دیدگاههای مختلفی از آیات مرتبط با جهاد ارائه داده‌اند که برخی ازآنها به افراط یاتفریط گراییده‌اند.درسال‌های اخیر، برداشت‌های نادرست از جهاد توسط گروه‌های تکفیری، به گسترش خشونت،تخریب وجهه اسلام،وسوءاستفاده دشمنان اسلام انجامیده است.ازسوی دیگر،تلاش استکبارجهانی برای تسلط برمنابع طبیعی مسلمانان وایجاد تفرقه،ضرورت معرفی صحیح اسلام ناب مبتنی برقرآن وسنت معصومین رابرجسته‌ترکرده است. علی‌رغم آثارمتعدددرباره جهاد،بررسی دقیق وجامع این موضوع کمترصورت گرفته است.این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی وبا استفاده ازمنابع کتابخانه‌ای،تلاش داردضمن تحلیل سیاق وشأن نزول آیات جهاد، برداشت‌های نادرست گروه‌های تکفیری رانقدوحقیقت جهادراتبیین کند.هدف پژوهش،مقابله با تفاسیر افراطی و تقویت درک صحیح از این مفهوم قرآنی است.

تکفیری‌ها مسلمانان را به بهانه‌های واهی تکفیرکرده ومعتقدندکه سرزمین‌های اسلامی توسط مشرکین مسلمان‌نما اشغال شده است،بنابراین قیام مسلحانه را وظیفه خودودیگران می‌دانند.آنان جهاد راتنها به قتال و کشتار محدود کرده وآن را واجب عینی برای همه مسلمانان می‌دانند.این دیدگاه‌های افراطی نه‌تنها انحرافی آشکار ازاصول جهاد اسلامی است، بلکه با اهداف جهاد که اعتلای اسلام و دفاع از بلاد اسلامی است،درتناقض قراردارد.عملکرد تکفیری‌ها،که منجربه مسلمان‌کشی وتخریب اسلام شده، فتنه‌ای است که با روح واقعی جهاد و اسلام در تضاد است
کلیدواژه‌ها
جهاد اسلامی
افراط گرایی
سلفی گری
گروههای تکفیری
موضوعات

عنوان مقاله English

A Critical Analysis of the Concept of Jihad from the Perspective of Jihadi-Takfiri Groups

نویسنده English

fatemeh parhizgar
Ph.D. Candidate in Comparative Exegesis, Siddiqa al-Kubra Higher Education Institute, Qom, Iran
چکیده English

Interpreters and theologians, based on their intellectual orientations, have presented various perspectives on verses related to jihad, some of which have leaned towards extremism or neglect. In recent years, incorrect understandings of jihad by takfiri groups have led to the spread of violence, the destruction of the image of Islam, and the exploitation of Islam’s enemies. On the other hand, the efforts of global arrogance to dominate the natural resources of Muslims and create division have highlighted the necessity of introducing the authentic Islam based on the Qur'an and the traditions of the Infallible Imams (AS). Despite numerous works on jihad, a precise and comprehensive examination of this topic has been less frequently undertaken. This research, employing a descriptive-analytical method and utilizing library resources, seeks to analyze the context and occasion of revelation of jihad verses, critique the incorrect interpretations of takfiri groups, and elucidate the truth of jihad. The research aims to counter extremist interpretations and strengthen a correct understanding of this Qur'anic concept. Takfiris excommunicate Muslims on flimsy pretexts and believe that Islamic lands have been occupied by Muslim-appearing polytheists (mushrikūn). Therefore, they consider armed uprising to be a duty for themselves and others. They have limited jihad solely to fighting and slaughter, considering it a personally and individually obligatory duty for all Muslims. These extremist views are not only a blatant deviation from the principles of Islamic jihad but also contradict the goals of jihad, which are the elevation of Islam and the defense of Muslim lands. The actions of takfiri groups, which have led to the killing of Muslims and the destruction of Islam, are a sedition that is in conflict with the true spirit of jihad and Islam.



کلیدواژه‌ها English

Islamic Jihad
Extremism
Salafism
Takfiri Groups
ابن‌ابی‌حاتم، عبدالرحمن بن محمد (1419)، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق: أسعد محمد الطیب، سعودی: مکتبة نزار مصطفی الباز.
ابن‌جوزی، عبدالرحمن بن علی (1422)، نواسخ القرآن، شرکة ابناء شریف الأنصاری.
ابن‌رشد، محمد بن احمد (1421)، بدایة المجتهد، بیروت: دار الفکر.
ابن‌عاشور، محمد الطاهر (1997)، التحریر والتنویر، دار سحنون للنشر والتوزیع.
ابن‌قدامة، عبد الله بن احمد (1403ق)، المغنی، بیروت: دارال‍کت‍اب ال‍ع‍ربی.
ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر (1420ق)، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق: سامی بن محمد سلامة. الریاض: دار طیبة للنشر والتوزیع.
ابن‌هشام، عبدالملک (1411ق)، السیرة النبویة، تحقیق طه عبد الرءوف سعد، بیروت: دارالجیل.
ابو زهره، محمد (بی‌تا)، تاریخ المذاهب الإسلامیة فی السیاسة والعقائد وتاریخ المذاهب الفقهیة، القاهره: دار الفکر العربی.
ابوقتاده الفلسطینی، عمر بن محمود (بی‌تا)، لماذا الجهاد؟، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
ابومحمد المقدسی، عاصم (بی‌تا)، حکم المشارکة فی الانتخابات، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
ابویوسف، یعقوب بن ابراهیم (1302ق)، کتاب الخراج، بیروت: دارالمعرفة الطباعة والنشر.
اثری، بکر بن عبدالعزیز (بی‌تا)، رسالة فی الطاغوت، نرم‌افزار حقیبه المجاهد.
الازدی، ابو جندل (بی‌تا)، الحجة الناهضة فی بیان موقف المسلم من الرافضة، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
امام شریف، عبدالقادر عبدالعزیز (بی‌تا)، العمدة فی اعداد العدة، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
آگشته، محمدرضا (1396ش)، «تبیین و شناخت مبنای تفکر تکفیر در عقاید گروه‌های تکفیری»، علوم و فنون نظامی، ش41، ص 159-181.
آلوسی، محمود بن عبد الله (1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، تحقیق: علی عبد الباری عطیة. بیروت: دارالکتب العلمیة.
بخاری، محمد بن اسماعیل (1422ق)، صحیح بخاری، تحقیق: محمد زهیر بن ناصر، بیروت: دار طوق النجاة.
ابن‌محمود، حسین (بی‌تا)، السیف، نرم‌افزار مکتبة شاملة ذهبی.
بن‌لادن، أسامة (1393)، الأرشیف الجامع لکلمات وخطابات الشیخ أسامة، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
جصاص، احمد بن علی (1415)، أحکام القران، بیروت: دارالکتب العلمیة.
جعفری، محمدتقی (بی‌تا)، ترجمه و شرح نهج البلاغه، المکتبة الشاملة.
سامی بن خالد، الحمود (بی‌تا)، الأعمال الفدائیة صورها وأحکامها الفقهیة، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
خامنه‌ای، سیدعلی (1402)، استفتائات حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای: https://hadana.ir/.
خویی، علی‌اکبر (بی‌تا)، منهاج الصالحین، مؤسسة الخوئی الإسلامیة.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1363ش)، مفردات ألفاظ القرآن، تهران: المکتبة المرتضویة.
رشید رضا، محمد (1366ق)، المنار، قاهره: مطبعة المنار.
الزحیلی، وهبة (1992م)، آثار الحرب فی الإسلام، بیروت: دارالفکر.
سایس، محمدعلی (2002)، تفسیر آیات الأحکام، بیروت: المکتبة العصریة للطباعة والنشر.
سحمان، سلیمان (1435)، کلمات فی بیان طاغوت  ووجوب اجتنابه، مرکز الصراط المستقیم للبحوث و الدراسات و الترجمه والنشر.
سید امام شریف، عبدالقادر عبدالعزیز (بی‌تا)، الجامع فی طلب العلم الشریف، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
سید قطب، ابراهیم حسین (1391ق)، فی ظلال القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
شوکانی، محمد بن علی (بی‌تا)، السیل الجرار المتدفق علی حدائق الأزهار، السعودیة: دار ابن‌حزم.
طباطبایی، محمدحسین (1368)، تفسیر المیزان، قم: انتشارات اسلامی.
طبرانی، سلیمان بن احمد (2008م)، التفسیر الکبیر، اردن: دارالکتاب الثقافی.
طبری، محمد بن جریر (1420ق)، جامع البیان فی تأویل القرآن، تحقیق: احمد محمد شاکر، بیروت: مؤسسة الرسالة.
طرطوسی، عبدالمنعم مصطفی (بی‌تا)، الطاغوت، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
الطریقی، عبدالله بن ابراهیم (بی‌تا)، الاستغاثة بغیر المسلمین فی الفقه الاسلامی، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
الطویلعی، عبدالعزیز بن رشید (بی‌تا)، جزء فی تفسیر قوله تعالی فقاتلوا أئمة الکفر، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
الظواهری، ایمن (بی‌تا)، شفاء صدور المؤمنین، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
عبدالخالق، عبدالرحمن (بی‌تا)، الشوری فی ظل نظام الحکم الاسلامی، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
عزام، عبد الله (1410)، التربیة الجهادیة والبناء، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
عمر، محمد (2024)، «إلی شعبنا المسلم فی فلسطین»، نشریۀ انصار النبی؟ص؟، ش22.
العملیات الاستشهادیة، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
العییری، یوسف (بی‌تا)، حقیقة الحرب الصلیبیة الجدیدة، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
فرج، محمد عبد السلام (بی‌تا)، الجهاد الفریضة الغائبة، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
فرمانیان، مهدی؛ و دیگران (1400ش)، نقد سلفیۀ جهادی، مؤسسۀ مطالعات بنیان دینی، انتشارات زحل.
القادری، محمد طاهر (1398ش)، فتوا پیرامون تروریسم، تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
قرطبی، محمد بن احمد (1429ق)، الجامع لأحکام القرآن، بیروت: دارالفکر.
المراغی، احمد (1365ق)، تفسیر المراغی، قاهره: شرکة مکتبة ومطبعة مصطفی البابی الحلبی وأولاده بمصر.
مرعی، عبدالله (بی‌تا)، أحکام المجاهد بالنفس فی سبیل الله فی الفقه الاسلامی، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
مریوانی، ابو عایشه (1410)، مسئلۀ کفر و تکفیر از دیدگاه اهل‌سنت، نرم‌افزار حقیبة المجاهد.
مکارم شیرازی، ناصر (1366ش)، تفسیر نمونه، تهران: دارال‍کت‍ب‌ الإس‍لام‍ی‍ة.
منتظری، حسینعلی (1409ق)، دراسات فی ولایة الفقیه، قم: المرکز العالمی للدراسات الاسلامیة.
مؤمن، محمد (1380)، «جهاد ابتدایی در عصر غیبت»، مجلۀ فقه اهل‌بیت؟عهم؟،ش 26.
نجات، سیدعلی (1402)، «داعش و سیاست تهدید رژیم صهیونیستی»، فصلنامۀ مطالعات منطقه‌ای، اسرائیل‌شناسی-آمریکا‌شناسی، ش74.
نجفی، محمدحسن (بی‌تا)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، دارالکتب الاسلامیه.
نحاس، محمد بن احمد (1408ق)، کتاب الناسخ والمنسوخ فی القرآن الکریم، محقق: محمد عبدالسلام محمد، الکویت: مکتبة الفلاح.
نووی، یحیی بن شرف (بی‌تا)، المجموع: شرح المهذب، قاهره: دار العلوم.
نیشابوری، مسلم بن حجاج (بی‌تا)، صحیح مسلم، بیروت: دارالکتاب العربی.
هیکل، محمد خیر (1414ق)، الجهاد والقتال فی السیاسة الشرعیة، بیروت: دار السارق.